Samanyolu Galaksisi’ni detaylıca yeniden tasvir eden uluslararası bir ekip, 100 milyardan fazla yıldızı tek tek ele alarak şimdiye dek görülmemiş bir simülasyon başarısı elde etti. Bu modelleme, her bir yıldızın 10 bin yıllık evrimini adım adım canlandırıyor ve yapay zekâ destekli hesaplamalar sayesinde önceki çalışmalardan çok daha derin bir ayrıntı sunuyor.
Projede toplam 7 milyon işlemci çekirdeğinin gücüyle, klasik hesaplama sınırlarının ötesine geçildi. Yapay zekâ, element sentezi ve ağır fizik süreçleri olan süpernova patlamaları gibi farklı zaman ölçeklerinde işleyen olayları tek bir ortak çerçevede birleştirerek ilerliyor; böylece yerçekimi ve akışkanlar dinamiği gibi temel süreçler aynı anda ele alınabiliyor.
Riken Ithems merkezinden Keiya Hirashima liderliğindeki ekip, Tokyo Üniversitesi ve Barselona Üniversitesi’nden bilim insanlarıyla birlikte, sıradan dev yıldız kümelerini simgeleyen önceki modellerin ötesinde, her bir yıldızı ayrı ayrı modelleyen yeni bir yaklaşım geliştirdi. Bu yöntem, yalnızca galaksilerin nasıl oluştuğunu anlamaya yardım etmekle kalmıyor, aynı zamanda iklim bilimi gibi çok ölçekli problemlerde de yeni kapılar aralıyor.
Bu çalışma normal şartlarda 36 yıl sürerdi. Geleneksel yöntemlerle Samanyolu’nu bu ayrıntı düzeyinde simüle etmek neredeyse imkânsızdı; bir milyon yıl galaksi evrimi bile 315 saat sürüyordu ve bu, milyar yıllık süreçleri 36 yıla yayıyordu. Yeni yaklaşım, derin öğrenmeyi fizik tabanlı simülasyonlarla bütünleştirerek bu engelleri aşıyor. 100 bin yıl boyunca süregelen süpernovaların genişlemesini öğrenen yapay zekâ modeli sayesinde ekip, aynı işlemi yalnızca 2.78 saatte tamamladı. Böylece bir milyar yıl süren evrimi 115 günde simüle etmek mümkün hale geldi.
Hirashima, bu yeniliğin bilimsel hesaplamalarda köklü bir dönüşüm sinyali verdiğini belirtiyor: yapay zekâ destekli simülasyonlar artık sadece desenleri tespit etmekle kalmıyor, doğrudan bilimsel keşif araçlarına dönüşüyor. Bu gelişme, uzun sürecek çalışmaların çok daha kısa zaman dilimlerinde sonuçlanmasına olanak tanıyor.
