İnsanın en eski davranışlarından biri olan öpüşme, aslında pek çok sürprizle dolu derin bir kökene sahip. Bu alışılmadık hareket yalnızca insanlar arasında değil, çeşitli hayvan türlerinde de ağız temasıyla kendini gösteren bir tür oyun olarak karşımıza çıkıyor. Üstelik, kağıt üzerinde faydasız gibi görünse de bazı sağlık risklerini de beraberinde getiriyor. Bu paradoksu çözmek isteyen Oxford Üniversitesi ekipleri, primat soy ağacını inceleyerek öpüşmenin evrimsel geçmişini aydınlatmaya çalıştı.
Çalışmanın bulgularına göre, öpüşme davranışı büyük insansı maymunların atalarında yaklaşık 20-21 milyon yıl önce ortaya çıkmış görünüyor. Bu, bugün gördüğümüz pek çok büyük maymun türünde hâlâ varlığını sürdüren bir davranışın köklerinin ne kadar eski olduğuna dikkat çekiyor. Başka bir deyişle, öpüşme insanlığın yüzleştiği sosyal ilişkilerin temel taşlarından biri olarak derinlere uzanıyor.
İşin bilimsel temelini kuranlar olarak öne çıkan araştırmacılar, önce öpüşmeyi bilimsel olarak tanımlamanın ne kadar zor olduğuna vurgu yaptı. Türden türe değişen ağız temasları nedeniyle bu tanımın değişkenlik gösterdiğini belirttiler. Bu tanım üzerinden modern primat türlerinde kayıtlı örnekleri tek tek inceleyen ekip; şempanze, bonobo ve orangutan gibi türlerin öpüştüğü yönündeki verileri modellere dahil ederek, bu davranışın atalarda görülebileceğini 10 milyon farklı evrim senaryosu üzerinde simüle etti.
Ana sonuçlar ve zaman damgaları olarak çalışmanın özünde, öpüşmenin 21 milyon yıl öncesine uzanan bir kök bulgusu yatıyor. Neandertallerin de büyük olasılıkla bu tür etkileşimlere sahip olduğuna dair bulgular heyecan verici bir takviye sunuyor. Önceki araştırmalar, tükürük alışverişi ve çiftleşme konularında genetik kanıtlar ortaya koymuş olsa da bu yeni analiz, öpüşmeye dayalı sosyal etkileşimin muhtemelliğini daha da güçlendiriyor.
Yine de her araştırmada olduğu gibi bazı sınırlılıklar var. Sonuçlar doğrudan gözlemlere değil, mevcut veriler ve bilgisayar simülasyonlarına dayanıyor. Soyunu yitirmiş türler söz konusu olduğunda bu tür modellere bağlı belirsizlikler ağırlaşıyor ve türler arası veri eksikliği nedeniyle elde edilen sonuçların kapsayıcılığı sınırlı kalıyor. Buna rağmen çalışma, insan davranışlarının kökenine dair önemli bir çerçeve sunarak, evrimsel biyoloji ile sosyoloji arasındaki bağları daha net ortaya koyuyor.
