Otomotiv piyasasında dengeler yeniden şekillenirken, ikinci el araçlarda reel olarak düşen fiyatlar dikkat çekiyor. Şubat ayına ait veriler, talebin geçen yılın aynı dönemine göre arttığını gösterirken, fiyatların enflasyondan arındırılarak incelendiğinde gerileme eğilimini koruduğunu ortaya koyuyor. Satılık araçların ilan süresinin de kısalması, piyasanın dinamikleştiğine işaret ediyor ve 21,3 güne kadar gerileyen bu süre önceki aya göre 1,6 gün daha kısaldı.
Yaşlı araç segmentinde görülen fiyat artışları ise dikkat çekiyor. 2004-2008 modellerinin ortalama fiyatı yaklaşık 489 bin TL, 2009-2013 modelleri 811 bin TL, 2014-2018 modelleri ise 1 milyon 246 bin TL seviyesinde seyrediyor. Bir önceki yıla göre bu gruplarda yüzde 9,3; yüzde 16,1 ve yüzde 17,2 oranlarında fiyat yükselişleri kaydedildi. Buna karşılık yeni model yılına geçiş yapan araçlarda ise yıllık değişim oranları nispeten daha düşük kırılımlar gösterdi: 2019 modellerinde yüzde 13,6, 2020 modellerinde yüzde 16,2, 2021 modellerinde yüzde 14,1, 2022 modellerinde yüzde 6,8, 2023 modellerinde yüzde 8,2 ve 2024 modellerinde yüzde 11,9 gibi rakamlar belirlendi.
Yeni ve ikinci el araç kararında trendler değişmiyor – Genç araç segmentindeki fiyatlar da dikkat çekici bir artış gösteriyor. 2019 model araçlar yaklaşık 1,419 milyon TL, 2020 modelleri 1,663 milyon TL, 2021 modelleri 1,675 milyon TL, 2022 modelleri 1,785 milyon TL, 2023 modelleri 2,054 milyon TL ve 2024 modelleri 2,144 milyon TL olarak kaydedildi. Bu grupta da yıllık karşılaştırmalar, 2019-2024 arasında farklı oranlarda yükselişe işaret ediyor.
Gelecek aylarda ne olur? Taşıt kredisi faizlerinin yeniden yükselmesi ve enflasyonun nasıl seyrettiği, ikinci elde reel bazlı düşüşlerin devamını belirleyecek önemli etkenler arasında bulunuyor. Şu anda pazarın en çok satılan modelleri nelerdir, hangi fiyat aralığında işlem görüyor ve 2014-2018 modellerinin fiyatlarındaki hızlı artışın ardında ne yatıyor gibi sorulara İMAS Başkanı Hayrettin Ertemel’in değerlendirmeleriyle yanıt aranıyor. Ertemel, mevcut verilerin piyasanın yapısal dönüşümünü doğruladığını ve talebin canlı kalmasına rağmen reel bazda fiyatların gerilediğini ifade ediyor. Finansmana erişimin maliyetli olması ve alternatif yatırım araçlarının cazibesinin korunması, yakın dönemde de reel fiyatlar üzerinde baskı yaratmaya devam edebilir. Ancak bu, nominal fiyatlarda belirgin bir düşüş beklemek yerine sınırlı artışlar ve yatay bir seyir öngören bir tablo doğuruyor.
En çok talep gören modeller ve fiyat aralıkları – Güncel tüketici davranışında belirli bir rasyonalite hâkim. Özellikle 500 bin TL ile 1,2 milyon TL aralığında olan, 5-10 yaş arası, C segmentine ait dizel ve benzinli araçlar piyasanın omurgasını oluşturuyor. Yalnızca bu aralığın üzerinde daha genç modeller için talep sürüyor, fakat karar süresi uzayabiliyor. Elektrikli ve hibrit araçlar ise ilgiyle karşılanıyor ancak fiyatlar nedeniyle işlem hacmi sınırlı kalıyor. Kısacası ikinci el piyasası, erişilebilirlik konusunda net bir yön izliyor.
Neden 2014-2018 modelleri öne çıktı? Bu dönemin araçları, fiyat/performans dengesinin en uygun noktada sunulması nedeniyle öne çıkıyor. Yeni nesil araçlar yüksek maliyet nedeniyle alınabilirlik açısından zorlaşıyor; çok yaşlı modeller ise bakım maliyetleri nedeniyle cazip olmuyor. Sonuç olarak tüketici ortalama bir kalite ve maliyet dengesini hedefliyor.
Kısmi hareketlilik bekleniyor – Bayram sonrası ve yaz dönemi için geleneksel mevsimsellik bu yıl da pazar üzerinde etkili olacak. Nisan itibarıyla talepte bir toparlanma ve mayıs-haziran döneminde daha belirgin hareketlilik öngörülüyor; ancak bu hareketin fiyatlara yansıması geçmiş yıllardaki sert artışlar şeklinde olmayacak. Uluslararası gelişmeler ve ekonomik değişimler, fiyatlar ve ulaşılabilirlik üzerinde esneklik yaratabilir. Bugün nakit pozisyonu olan veya araç değişimi planlayanlar için piyasa, geçmişe göre daha akılcı bir zemin sunuyor. Reel fiyatlar düşmüş olsa da, doğru araç, doğru fiyat ve doğru zamanlama ile şu an alım, orta vadede avantajlı olabilir.
