Uyku sorunları konusunda görüşlerini paylaşan Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. Elif Sarıönden Gencer, milyonlarca kişinin haftanın birkaç gecesinde kaliteli uykuya ulaşamadığını belirtti. Bu durumın iş verimliliğini düşürdüğünü ve çalışanların %70’inin kariyerlerinde en az bir kez kötü uyku nedeniyle işe gidemediğini hatırlattı. Günümüzün 7 gün 24 saatlik çalışma kültürü, akıllı telefonlar, sosyal medya ve artan stres, uykuyu etkileyen başlıca faktörlerdir. Akıllı saatler ve uyku takip uygulamalarıyla elde edilen verilere göre Türkiye’de her üç yetişkinden biri uyku sorunları yaşamaktadır. Pandemi sonrası dönemde ise kötü uyku kalitesi daha da yaygınlaşmıştır. Kronik uykusuzluğun, alzayımır ve parkinson gibi nörolojik hastalık riskini artırdığı, beynin toksinlerini temizleyen uyku evrelerinin bozulmasıyla hasarın birikmesine yol açtığı ifade edildi.
UYKUSUZLUĞUN SAĞLIĞA GİZLİ TEHLİKESİ Uzm. Dr. Elif Sarıönden Gencer, “Enflamasyonu artıran ve kronik hastalıklara zemin hazırlayan uyku sorunları, bağışıklık sistemi üzerinde de olumsuz etkiler yaratıyor. Özellikle şu alanlarda riskler artıyor: Kalp ve damar hastalıkları (uyku apnesi gibi bozukluklar hipertansiyon ve kalp krizine zemin hazırlıyor), Ruh sağlığı (depresyon ve anksiyete ile karşılıklı etkileşim içinde; uykusuzluk hem neden hem sonuç olabiliyor), Obezite ve diyabet (hormon dengesi bozularak iştah artıyor), Kaza riski (gündüz uykusuzluğu sürücülük ve iş kazalarını tetikliyor), Demans ve alzaymır etkisi: kronik uyku yoksunluğunun beyinde plak oluşumunu hızlandırabildiği düşünülüyor.”
UYKU HİJYENİNE UYUN Dr. Gencer, ilaçsız yöntemlerle uyku sorunlarının iyileştirilebileceğini vurguluyor ve şu önerileri paylaşıyor: “Düzenli saatlere sadık kalın: Hafta sonları dahil her gün aynı saatte uyumaya ve kalkmaya özen gösterin; biyolojik saatiniz daha iyi ayarlanır. Yatak odasını uyku için uygun hale getirin: Karanlık, sessiz ve 18–22°C arasında bir ortam sağlayın; yatakta televizyon veya telefondan uzak durun.” “Akşam rutinleri oluşturun: Yatmadan 1–2 saat önce ekranlardan uzak durun; mavi ışık melatonin üretimini baskılar. Ilık bir duş, hafif bir okuma veya meditasyon rahatlatıcı olabilir.” “Kafein ve ağır yemeklerden kaçının: Öğleden sonra kafein tüketimini azaltın ve akşam yemeğini hafif tutun.” “Gündüz hareket edin: Haftada en az 3 gün 30 dakika yürüyüş veya egzersiz yapın ve bunu yatmadan 4–6 saat önce tamamlayın.” “Gündüz uykusunu sınırlandırın: Şekerleme yapıyorsanız 20–30 dakikayı aşmayın; mümkünse öğleden önce yapın.” “Stresi yönetmek için destek alın: Günlük kaygılarınızı yatak odasına taşımayın; gerekirse profesyonel yardım alın. Özellikle uyku apnesi şüphesi varsa bir uzmana başvurup uyku testi yaptırın. 2025’te akıllı saatler ve uyku takip cihazları uykuyu daha iyi izlemeye yardımcı oluyor; asıl değişim, uykuya gereken değeri vermekte yatıyor. Kaliteli uyku en iyi ilaçtır.”
