Avrupa, 2021-2025 döneminde küresel silah ithalatında öne çıktı
SIPRI raporuna göre, 1960’lardan bu yana ilk kez Avrupa, küresel silah ithalatında yüzde 33 payla birinci sıraya yükseldi. Savaşın yarattığı güvenlik ihtiyacı ve transatlantik ittifakların yeniden şekillenmesiyle Avrupa ülkeleri savunma harcamalarını hızlandırdı ve ithalat paylarını 2021-2025 döneminde %12’den %33’e taşıdı. Buna karşılık Asya ve Okyanusya bölgeleri yüzde 31 ile ikinci, Orta Doğu ise yüzde 26 ile üçüncü sırada kaldı.
Avrupa’nın toplam silah ithalatı 2021-2025 döneminde, 2016-2020’ye göre yaklaşık %210 artış kaydetti.Raporda, Avrupa’nın savunma ihtiyaçlarını karşılamak için yönünü tekrar Atlantik’in ötesine çevirdiği ifade edildi. 2021-2025 sürecinde ABD’nin toplam silah ihracatındaki en büyük pay %38 ile Avrupa’da görüldü.
AB ülkeleri, yerli üretim kapasitesini güçlendirmek amacıyla yapılan yatırımlara rağmen kritik sistemlerde ABD teknolojisine bağımlılığını sürdürdü. Özellikle savaş uçağı ve uzun menzilli hava savunma sistemleri gibi yüksek teknoloji gerektiren alanlarda ABD menşeli çözümler öncelik kazandı. Romanya ve Polonya gibi ülkelerin ABD ile stratejik ortaklıklarını güçlendirmek adına bu yönde adımlar attığı, Almanya’nın ise Patriot sistemleriyle lojistik ve eğitim uyumunu sağlamak için ABD menşeli ekipmanları tercih ettiği ifade edildi.
Avrupa’daki 29 NATO üyesinin toplam silah ithalatı %143 artış gösterdi ve bu artışın %58’i ABD’den sağlandı. Küresel silah ihracatı ise %9,2 oranında yükseldi.
Küresel tabloya bakıldığında ABD, dünya silah sevkiyatının %42’sine öncülük ederek 99 ülkeye ihracat yaptı ve bu payını 2016-2020 döneminden 2021-2025’e taşıdı. Fransa ve Rusya sıralamada ikinci ve üçüncü konumlarda yer alırken, Rusya’nın ihracat hacminde gördüğü %64’lük sert düşüş dikkat çekti. Fransa’nın ihracatı ise %21 arttı. Almanya ise 2021-2025 döneminde küresel silah ihracatında %5,7’lik payla Çin’i geride bırakarak dünyanın dördüncü büyük silah ihracatçısı oldu.
Alman silah ihracatının yaklaşık dörtte biri Ukrayna’ya yapılan askeri yardımlara, yüzde dörtte biri ise diğer Avrupa ülkelerine ihraç edildi. Asya ve Okyanusya bölgelerinin silah ithalatı ise yüzde 20 daraldı; Çin’in ithalatında ise yerli üretimin artmasıyla %72 düşüş kaydedildi. Orta Doğu ülkelerinin silah ithalatının yarısından fazlası (%54) ABD tarafından karşılandı.
“Avrupa’ya yönelik silah akışındaki belirgin artış, küresel transferleri yaklaşık %10 yukarı taşıdı.” SIPRI Silah Transferleri Programı Direktörü Mathew George, Asya, Okyanusya ve Orta Doğu bölgelerinin gerilim nedeniyle silah ithalatını sürdürdüğünü ancak Avrupa’ya yönelen akışın yükselişinin küresel transfere etkilediğini belirtti. Ukrayna’ya teslimatlar 2022’den bu yana belirgin bir etken olurken, pek çok Avrupa ülkesi de Rusya’ya karşı artan tehdit algısını güçlendirmek için yatırımlarını artırdı.
“Önce Amerika Silah Transfer Stratejisi” ifadesiyle Viyana merkezli programın kıdemli araştırmacısı Pieter Wezeman, ABD’nin çok kutuplu bir dünyada silah tedarikçisi olarak konumunu daha da pekiştirdiğini vurguladı. Wezeman’a göre ithalatçılar için ABD silahları ileri teknolojik kabiliyetler sunuyor ve Washington ile iyi ilişkiler geliştirmek için bir yol olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda ABD, silah ihracatını politik amaçlara hizmet eden bir araç olarak kullanıyor. Hükümetin “Önce Amerika Silah Transfer Stratejisi” yaklaşımı da bu yönelişi destekliyor.
