Basra Körfezi’nin ağzında yer alan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’nun petrol ve LNG akışını Umman Denizi ile Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına taşıyan hayati bir geçit olarak öne çıkıyor. Dünyadaki günlük petrol tüketiminin yaklaşık %20’sinin geçtiği bu stratejik su yolu, özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arab Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran’ın yoğun sevkiyat yaptığı bir bölge konumunda. Sevkilerin büyük bir kısmı ise Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine yöneliyor.
ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı hafta sonu operasyonları sonrasında Hürmüz Boğazı fiili olarak kapanma riskine karşı karşıya kaldı. Bu durum, sigorta şirketlerinin yükselen riskler nedeniyle maliyetleri artırmasıyla gemi operatörlerini Boğaz’dan geçişleri geçici olarak durdurmaya yönlendirdi.
Ocak–Şubat dönemi verileri Kpler’in analitik raporuna göre 27 Şubat’ta boğazdan 21 milyon varil türev dahil olmak üzere 15 tanker geçerken, 28 Şubat’ta bu rakam 18 gemi ve 21,6 milyon varil olarak kayda geçti. Ancak gerilimler artınca 1 Mart’ta yalnızca 3 tanker Boğaz’ı geçiş yaptı ve 2,8 milyon varil taşıdı; bu gemilerden birinde yaklaşık 2 milyon varil ham petrol bulundu.
Boğaz’dan bu yıl ortalama günlük ham petrol ve petrol ürünleri taşıyan hacim yaklaşık 19,8 milyon varil olarak kaydedildi. Bu rakam, 1 Mart itibarıyla ortalamanın %86’lık bir düşüş gösterdiğini ortaya koyuyor. Veriler, yükler açısından bir itici güç oluştuğunu ve koşullar kötüleşince geçişlerin durma noktasına geldiğini gösteriyor.
Güçlenen riskler ve mevcut durum Güçlü güvenlik riskleri nedeniyle İranlı olmayan 706 tanker, Boğaz’ın her iki yakasında bekliyor. Toplamda 334 ham petrol, 109 kirli petrol ürünü ve 263 temiz petrol ürünü taşıyan tankerler, Orta Doğu Körfezi (batı çıkışları), Umman Körfezi (doğu çıkışları) ve Arap Denizi’nde farklı konumlarda beklemeye devam ediyor. Boğaz içindeki yüklemeler sürerken doğu yönündeki çıkışların düşmesi, yüklerin Boğaz’ı geçmek için daha uzun süre beklemesi anlamına geliyor; bu da varışlarda gecikmelere ve taşıma maliyetlerinde artışa yol açabilir.
Gelişmeler ve mesajlar ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nı kullanacak gemilere geçiş izni olmadığını bildirdiği yönünde iddialar ortaya çıktı. Resmi açıklamalar doğrudan boğazın kapandığı yönünde olmazken, Basra Körfezi’nde operasyon yapan bazı gemi mürettebatlarına karşılık gelen iletişimler VHF üzerinden iletildi. İran medyası ise boğazın fiilen kapatıldığını savundu.
Güvenlik riskleri arttıkça bazı konteyner taşımacılığı yapan şirketler Boğaz’dan geçişleri askıya aldı. UKMTO’nun son açıklamaları, Umman Denizi, Musandam ve BAE kıyılarında vurgu yapan saldırıların tespit edilmesi sonrası Hürmüz Boğazı’na yönelik deniz güvenliği durumunun en üst seviye olan ‘kritik’ olarak değerlendirildiğini gösterdi.
