ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmama ihtimaline yönelik uyarısının ardından, takvimdeki süre 8 Nisan’a kadar uzatıldı. Bu süreçte Tahran ile yürütülen görüşmelerin henüz sonuç vermemesi durumunda sivil altyapının hedef alınabileceği yönündeki tehdidin, elektrik santralleri ve köprülerin zarar görmesiyle bağlantılı olarak kurduğu endişeler sürüyor. İran tarafı ise karşılık olarak, gelecek olası saldırılar önlenene kadar gerilimin süreceğini ve savaşın sürmesini beklediklerini ifade etti.
İki ülkenin karşılıklı sert açıklamaları, ABD’nin enerji altyapısını doğrudan hedef alabileceği risklerini gündeme taşırken, böyle bir senaryonun küresel enerji arzında kesintilere yol açacağı endişesini güçlendirdi. Dünya piyasaları için “eşsiz bir arz daralması” ihtimali konuşulmaya başlanırken, Uluslararası enerji analizleri ve piyasa aktörleri bu olası gelişmenin etkilerini analiz ediyor.
Dünya enerji piyasaları giderek artan belirsizliklerle karşı karşıya Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network’ten Osama Rizvi, bu tür bir ihtimalin hayata geçmesi halinde petrol piyasalarının ciddi şekilde sarsılabileceğini vurguluyor. Rizvi’ye göre, mevcut jeopolitik gerilimler petrol arzını etkileyen kritik noktada, geçmişteki arz kesintilerine kıyasla daha yüksek baskı yaratıyor ve petrol fiyatları 200 dolar seviyelerine kadar yükselme riskini taşıyor.
Rizvi, enerji altyapılarına yönelik bir saldırının yalnızca fiyatları değil, arzın yapısal bütünlüğünü de zayıflatacağını söylüyor. Körfez ülkelerinde halihazırda “mücbir sebep” durumlarının devreye girdiğini ve LNG tedarikinin dünya çapında olumsuz etkilendiğini belirtiyor. ABD’nin İran’ın enerji altyapısına yönelik geniş çaplı bir harekâtta bulunması halinde üretimin yeniden devreye alınmasının uzun bir süre alacağı, bu durumun özellikle enerji ithalatına bağımlı gelişmekte olan ülkeler ile Asya ekonomilerini olumsuz etkileyebileceğini ifade ediyor.
Piyasaların tepkisi şu an için belirsizliğe odaklı Rizvi, belirsizliğin enerji piyasalarında yüksek ve öngörülemez bir oynaklığa yol açtığını söyleyerek, piyasaların endişeler yerine net bir yön bulamadığını belirtiyor. Avrupa’daki enerji güvenliğinin de bu süreçten etkilenmesi şaşırtıcı değil; Rusya’dan gelen tedariklerin azaltılması ve alternatiflerin sınırlı kalması, Avrupa’yı daha az sayıda tedarikçiye bağımlı hale getiriyor. Bu durum, boru hattı altyapısına yapılan yatırımların artmasına ve Hürmüz Boğazı ile Bab el-Mendeb gibi kritik geçiş noktalarına olan bağımlılığın azaltılmasına yönelik tartışmaları tetikliyor. Ancak şu aşamada, Hürmüz üzerinden akan enerji akışını tam olarak ikame edecek güvenli bir alternatif bulunmuyor.
IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varillik acil petrol stoklarını devreye alma kararının fiyatları sınırlama konusunda kayda değer bir etkisinin olmayabileceği belirtiliyor. Bu rezervler doğrudan piyasaya sürülmüyor; erişime açılıyor ancak talep yine de karşılanmalı. Hafifletici bir rol oynamasa da lojistik süreçler ve savaş riski sigortaları maliyetleri sürdürürken, ham petrolün türü ile rafinerilerin teknik uyumu da piyasalarda belirleyici bir unsur olmaya devam ediyor.
