Güncel veriler, hem Türkiye’de hem de dünyada kalp krizi vakalarının artış gösterdiğini gösteriyor. Bu nedenle kalp sağlığı, sadece fiziksel durumla sınırlı kalmayıp ruhsal durumu da kapsayan bütüncül bir bakış açısı gerektirir. Dr. Hakan Tibilli, kalp ile duygular arasındaki güçlü etkileşimi vurgulayarak, kaygı ve stresin kalp atışlarını hızlandırabildiğini ve ritim bozukluklarına yol açabildiğini ifade etti.
“Kalp, duygularımızı etkileyen yalnızca bir organ değildir; aynı zamanda duygularımızdan da doğrudan etkilenir. Artan kaygı ve stres düzeyi, kalbin ritmini bozabilir. Benzer şekilde, kalp ritmindeki bozukluklar da anksiyeteyi artırabilir. Bu nedenle ruh sağlığı ile beden sağlığı birbirinden bağımsız değerlendirilemez.”
KALP KRİZLERİNDE ARTIŞIN NEDENLERİ – Dünya Sağlık Örgütü’nün verileri, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kalp hastalıklarının öne çıkan ölüm nedenleri arasında olduğunu gösteriyor. Dr. Tibilli, “Modern yaşamın getirileri bu artışla doğrudan bağlantılıdır. Sanayileşme, yetersiz hareket, sağlıksız beslenme alışkanlıkları ve stres, kalp sağlığını tehdit eden başlıca etkenlerdir. Sedanter yaşam, egzersiz eksikliği ve yüksek kalorili beslenme kalp krizi riskini artırmaktadır.” şeklinde konuştu.
Risk faktörleri iki ana gruba ayrılır: Değiştirilemeyen ve değiştirilebilir olarak. Yaş ve genetik yapı bu kategoride yer alırken, sigara kullanımı, yüksek tansiyon, diyabet ve yüksek kolesterol gibi faktörler üzerinde özellikle durulması gerekmektedir. Sigaranın bırakılmasıyla risk bir yıl içinde yarı yarıya düşer ve iki yıl içinde içmeyenlerle eşitlenir ifadesi, değiştirilebilir risklerin önemine işaret eder.
BELİRTİLER VE İLK MÜDAHALE KRİTİK ÖNEMDE Dr. Tibilli, koroner arter hastalığının kalp krizi oluşumunun en yaygın nedeni olduğunu belirtirken, “Ailesinde kalp hastalığı bulunan, özellikle diyabetli bireyler, kalp damarlarında tıkanıklık olabileceği şeklinde değerlendirilmeli” açıklamasını paylaştı.
Göğüste baskı, yanma veya sıkışma hissi yanı sıra bu ağrıların sırta veya kola yayılması olasıdır. Göbek deliği ile çene arasındaki bölgelerde hissedilen ağrılar uyarıcıdır. Bu tür belirtilerde hemen hareket edilmelidir. Ağrı 15 dakikadan uzun sürüyorsa akut koroner sendromdan söz edilir. Bu durumda hasta istirahat ettirilip 112 acil yardıma çağrılmalı, sakin bir ortamda tutulmalıdır. Eğer varsa aspirin 300 mg çiğnenmelidir. Zaman önemli; her 30 dakikalık gecikme ölüm riskini artırır. En güvenli adım ise en yakın sağlık kuruluşuna hızlıca ulaşmaktır.
DOĞRU BESLENME, HAFTADA 150 DAKİKA EGZERSİZ HAYAT KURTARIR – Dr. Tibilli, egzersizin kalp sağlığındaki rolüne dikkat çekerek “ABD Kalp Derneği ve Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin önerdiği gibi haftada en az 150 dakika, ideal olarak 200 dakika tempolu yürüyüş, yüzme ve diğer aerobik egzersizler güvenli ve etkili yöntemlerdir. Haftada iki-üç gün ağırlık çalışması yüksek yoğunluklu egzersiz olarak sınırlanmalıdır.” şeklinde konuştu. Beslenmede damak tadını bozmayan değişiklikler önerildi: tuz günlük 6 gramı geçmemeli; karbonhidrat oranı %50-60, protein %15, yağlar %25-35 olmalı. Trans yağlardan kaçınılmalı, sebze-meyve ve lifli gıdalar temel alınmalı. Haftada iki kez balık tüketimi, omega-3 yağ asitleriyle trigliseritleri düşürüp pıhtılaşmayı azaltır ve ani kalp ölümü riskini azaltır. Ayrıca kolesterol alımı günlük 200 mg olarak hedeflenmelidir, zeytinyağı nötral etkide olduğu için tercih edilmeli ve beslenme planında gizli tuz kaynaklarına dikkat edilmelidir.
HASTALANMADAN ÖNCE ÖNLEM ALINMALI – Dr. Tibilli, kalp krizlerinin önlenebilir olduğunu şu sözlerle vurguladı: “Sağlıklı olduğumuz dönemde önlem almak gerekir. Sigara bırakmak, düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek ve düzenli kontrolleri sürdürmek yaşam kalitesini artırır.”
