Her yıl 26 Ekim, sağlık hizmetlerinde etik, saygı ve güveni temel alan bir hatırlatma olarak hasta hakları gününü işaret eder. İstanbul Aile Hekimliği Derneği (İSTAHED) Bilim Komisyonu üyesi Dr. Salih Bağdadioğlu bu özel günde yaptığı açıklamada, hasta haklarının tarihsel gelişiminden mahremiyetin korunmasına kadar geniş bir bakış açısı sundu.
HASTA HAKLARI: EŞİTLİK VE ADALET İLKESİ ÜZERİNE KURULU ifadesiyle hastalar, ırk, dil, din, cinsiyet veya ekonomik durumlarına bakılmaksızın sağlık hizmetlerinden eşit yararlanma hakkına sahip olduklarını vurgular. Ancak acil durumlar, engellilik veya gebelik gibi özel durumlar farklı öncelikler gerektirebilir; sağlık çalışanının tıbbi öncelikleri gözetmesi gerektiği unutulmamalıdır.
BİLGİ EDİNME HAKKI, HEKİMİN SORUMLULUĞUNU AŞMAMALI diyen Bağdadioğlu, hastaların sağlık durumu hakkında bilgi alma hakkına sahip olduklarını belirtirken, her sorunun yanıtlanamayacağını örneklerle dikkat çeker: “Acil serviste magnezyumun etkileri sorulmaz.”
TIBBİ MÜDAHALELERDE HASTANIN RIZASI ESASTIR ifadesiyle, hastanın rızası olmadan müdahale yapılamayacağını hatırlatır. 18 yaş altı veya akli melekeleri kısıtlı bireylerde veli onayı gerekebilir; hayati tehlike söz konusuysa bu şartın aranmayabileceğini de vurgular.
SAĞLIK KURULUŞUNU SEÇME HAKKI SINIRSIZ DEĞİL hastaların hekim ve kurum seçme hakkının bulunduğunu, fakat bu hakkın sınırsız olmadığını ifade eder. Ülke genelinde hekim başına düşen hasta sayısının OECD ortalamasının altında olması nedeniyle sürekli doktor değiştirmek tedavi sürecini olumsuz etkileyebilir.
MAHREMİYET, HER KOŞULDA KORUNMALI hastanın sağlık durumu gizlidir; poliklinik kayıtlarının hakim kararı olmadan paylaşılması suç teşkil edebilir. Mahremiyet hakkı idari talimatlarla ihlal edilemez.
TEDAVİYİ REDDETME HAKKI BİLİNÇLİ KULLANILMALI için hastaların reddetme hakkı bulunduğunu, ancak kararın yazılı biçimde belgelendirilmesi gerektiğini belirtir. Hayati tehlike söz konusuysa reddin savcılığa bildirilmesi gerekebilir.
SAĞLIKTA SAYGI KARŞILIKLIDIR ifadesiyle, hastalar yaşadığı süreçte sağlık çalışanlarından saygı beklerken sağlık çalışanlarının da aynı saygıyı hak ettiğini belirtir. Bu etkileşim, yalnızca hasta hakları meselesi değildir; insan haklarının bir parçası olarak da ele alınmalıdır.
HAKLAR KADAR SORUMLULULUKLAR DA VAR başlığıyla hastaların randevu düzenine uyması, tedavi süreçlerine katılım göstermesi ve doğru bilgi paylaşması gerektiğini vurgular. Haklar, sorumluluklarla anlam kazanır ve gereksiz başvurular ile randevu ihlalleri diğer hastaların hizmete erişimini etkileyebilir.
SAĞLIKTA ŞİDDET ASLA KABUL EDİLEMEZ mesajı, sağlık hizmetinin bir ekip çalışması olduğunun altını çizer. Şiddetin hiçbir durumda meşru kabul edilemeyeceğini ifade eden Bağdadioğlu, gerçek hasta hakları anlayışının saygı ve empatiye dayalı iletişimden doğduğunu belirtir.
