NASA, Ay yüzeyinde kalıcı bir yaşam alanı kurma hedefi doğrultusunda özel sektörle ilişkilerini güçlendirmeye devam ediyor. Ay’a yönelik görevler ve lojistik taşımalar için üç şirketle toplam 590 milyon dolarlık anlaşmalar imzalandı. Basın toplantısında verilen bilgilere göre bu adımlar, Ay’daki bilimsel ekipman ve kargo taşımalarını kapsıyor; hedef ise Ay’da sürdürülebilir bir varlık için atılan ilk kritik adımlardan biri olarak görülüyor.
Astrobotic, Firefly ve Intuitive Machines seçildi NASA’nın açıklamasında, Ay yüzeyine bilimsel araçlar ve kargo taşıma kapasitesi sağlayacak bağımsız firmalar olarak Astrobotic, Firefly ve Intuitive Machines ile anlaşmalar yapıldığı belirtildi. Bu üç şirketin toplam değerinin yaklaşık 590 milyon dolar olduğu ve planın Ay’da kalıcı bir yerleşim birimi kurulmasına yönelik yol haritasının başlangıcını oluşturduğu ifade edildi. Ay Üssü Programı Yönetici Müdürü Carlos Garcia-Galan, bu sözleşmelerin “Aşama 1” olarak tanımlanan hedefin bir parçası olduğunu vurguladı.
İlk aşamanın 2028’e kadar sürmesi öngörülüyor, planın ilk etabı yaklaşık on yıl sürecek ve maliyetinin 10 milyar dolar civarında olması bekleniyor. 2030 sonrası için ise basınçlı yaşam alanlarının kurulması ve güç üretim birimlerinin devreye alınması gibi ileriki hedefler ortaya konuyor.
Özel sektör takvimindeki belirsizlikler NASA’nın ortakları kritik rol üstlenirken, bazı ortaklar operasyonel sorunlar nedeniyle takvimde aksamalara yol açıyor. Blue Origin’in New Glenn roketinin mayıs ayında infilak etmesi, bu yılın Ay’ın güney kutbuna yönelik dev robotik iniş aracı “Blue Moon” için planlanan takvimi belirsizleştirdi. Yetkililer, gerektiğinde Blue Moon’u farklı bir roketle göndermek için alternatif senaryolar üzerinde çalıştıklarını belirtti. Ayrıca NASA Başkanı Jared Isaacman, özel sektörün karşılaştığı engellerin aşılması için aktif rol alacağını ifade etti.
Ay Üssü’nün toplam maliyeti 30 milyar doları bulabilir, kapsamlı projenin bütçesi yaklaşık 30 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Artemis programıyla bağlantılı olarak, şimdiye kadar yaklaşık 100 milyar doların üzerinde harcama yapılan süreçte Ay’da yeni bir dönemin kapıları aralanıyor. ABD Kongresi, teknolojik üstünlüğün sürdürülmesi adına projeye destek olurken, yönetimin Ay Üssü bütçesi konusunda daha agresif bir artış hedeflediği öne sürülüyor. Bu çerçevede “ABD hâkimiyetini kurma” amacıyla atılan adımlar konuşuluyor.
Gateway projesi daha önce rafa kaldırılmıştı Yörüngesel altyapı yerine doğrudan Ay yüzeyi üzerinde çalışılmasını öne çıkaran bir tercihle, Gateway uzay istasyonunun durumuna ilişkin karar Mart ayında kamuoyuna açıklandı ve proje durduruldu. Bu yaklaşım, kaynakların Ay yüzeyine odaklanmasını ve operasyonel etkilerin optimizasyonunu hedefliyor.
