Efes arkeolojik çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Sonsuz Efes” projesi kapsamında yıl boyu sürüyor. Liman Caddesi boyunca yaklaşık 570 metre uzunluğundaki bölgede, Liman Hamamı etrafında yürütülen kazı çalışmaları; oval salon, avlu, tuvalet ve havuz bölümlerinde yoğunlaşıyor. Ekipler, bu alanlarda yapılan çalışmalar sırasında Serapis tasvirli tütsü kabına ulaşmayı başardı.
Projenin koordinatörü Dokuz Eylül Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Aybek, 2023’ten beri aralıksız devam eden çalışmaların hedefini specifying ederek şu sözlerle özetliyor: Liman Hamamı’nın kentin büyük limanına açılan yol üzerinde konumlandığını belirten Aybek, anıtsal yapının ortaya çıkarılmasına odaklandıklarını vurguluyor. Roma döneminin Anadolu’daki en geniş yapılarından biri olan Liman Hamamı, yaklaşık 70 bin metrekarelik bir alanı kapsıyor. Sahnelenen buluntular arasında dönemin mermer süslemeleri, bronz heykelleri ve mimari ögeleri dikkat çekiyor.
SERAPİS TASVİRLİ TÜTSÜ KABI Aybek, kazılar sırasında pişmiş topraktan yapılmış ve üzerinde Mısır tanrısı Serapis’i tasvir eden bir kabın bulunduğunu ifade ediyor. Serapis figürünün Efes için özel bir anlam taşıdığını söyleyen Aybek, bu eserin antik dünyanın önemli bir refersi olduğunu belirtiyor: “Efes’te Serapis Tapınağı MS 2. yüzyıldan itibaren kentteki yazıtlar, grafitiler ve diğer eserlerle sıkça karşılaşılan bir figürdür. Bu tütsü kabı, kabartmalı yüzünde Serapis’i betimliyor ve bamban hafif yüksek kaideli giyimli bir bust olarak betimleniyor. Yüz hatları ve başlığının belirginliği, Serapis tasvirinin tipik bir örneğini oluşturuyor.”
Aybek, tütsü kabının arka yüzündeki yazıtın keşfiyle buluntunun daha da zenginleştiğini belirtiyor. Yazıt sayesinde kabın Yamaç Evler’de daha önce bulunan benzeriyle eşleştiğini söylüyor; bu durum, Efes’te aynı tip ürünler üreten atölyelerin varlığına ve bu ürünlerin ticaretinin düzenli şekilde yapıldığına işaret ediyor. Eser, ilerleyen süreçte Efes Müzesi koleksiyonuna kazandırılacak. Aybek, bu tür buluntuların Efes müzesinin koleksiyonunu güçlendireceğini ve kentin zengin arkeolojik altyapısına yeni eserlerle katkı sağlayacağını belirtiyor.
Mısır tanrısı Serapis, antik dönemde başlık takan, sakallı bir tanrı olarak tasvir ediliyor. Serapis Tapınağı’nın MS 2. yüzyılda Mısırlı tüccarlar tarafından inşa edildiği değerlendiriliyor; Efes’te de bu tapınağa ilişkin bulgular ve yazıtlar, şehrin dini ve ticari zenginliğini aydınlatmaya devam ediyor.
