Uzayın derinliklerinde, Büyük Patlama sonrası doğan ilk yıldız topluluklarının izlerini sürmek uzun bir arayışın merkezinde yer aldı. Sonuçlar belki de bu arayışta bir dönüm noktası olabilir: Ohio’daki Toledo Üniversitesi’nden Ari Visbal ve ekibi, James Webb Uzay Teleskobu’nun (JWST) verilerini inceleyerek LAP1-B adlı uzak bir galakside, Popülasyon III (Pop III) yıldızlarına ait olabilecek kanıtlar buldu. Bu yıldızlar, Büyük Patlama’nın hemen ardından oluşan hidrojen ve helyumdan ibaret bir kimlikle doğduklarını öne sürerler.
Yaklaşık 13.6 milyar yıl önce doğdukları düşünülen Pop III yıldızları, evrenin henüz 200 milyon yaşında olduğu dönemde ortaya çıkmış. Öyle ki bu yıldızlar çok kısa ömürlü oldukları için bugün doğrudan gözlemlenemezler; ancak sönmüş ışıklarının uzaktaki galaksilerde iz bıraktığı düşüncesi, onların varlığını dolaylı yoldan gösteriyor. LAP1-B vakası, önceki adaylardan farklı olarak üç ana şartı birden karşılıyor gibi görünüyor: hidrojen-helyum ağırlıklı kompozisyon, devasa kütlelerin altında toparlanmış çok küçük yıldız kümeleri ve karanlık madde halesinde doğmuş olma ihtimali.
Araştırma ekibi bu yüzden, bu yıldızların Güneş kütlesinin yaklaşık 50 milyon katı bir karanlık madde içindeki oluşumunu, devasa kütlelerine rağmen yalnızca birkaç bin Güneş kütlesini barındıran kümeler halinde gelişmesini işaret ediyor. Bu bulgu, Popülasyon III’nün nasıl oluştuğuna dair mevcut modelleri zorlayabilir ve ışık halesinin içindeki koşulları yeniden düşünmemize neden olabilir. Çevre gazının metal bakımından son derece yoksun olması, sistemin çok genç olduğunu ve ilk süpernovaların yavaş yavaş metal kirliliğini başlattığını gösteriyor. Böylece evrenin ilk kimyasal evriminin tohumları atılmış oluyor.
Bu sonuçlar, The Astrophysical Journal Letters’ta yayımlandı; ancak bilim insanları konuyu hâlâ temkinli karşılıyor. Popülasyon III yıldızlarının kesin tespiti için daha farklı gözlemsel yollar gerekiyor olabilir. Yine de JWST’nin gücü, kütleçekimsel merceklenme gibi yöntemlerle birleştirilerek benzer antik yıldız topluluklarını keşfetme yönündeki yolumuzu aydınlatıyor. Gelecek çalışmalarda, evrenin ilk ışık anlarını daha net ortaya çıkaracak yeni haritaların çizilmesi bekleniyor.
