Diş tedavilerinde ağrı kesici olarak kullanılan nitro oksit (azot protoksit), yani halk arasında bilinen adıyla gülme gazı, son yıllarda eğlence amaçlı kullanılmaya başlandı ve gençler arasında giderek artan bir yoğunlukta tüketilmeye başladı.
Öfori yaratan yan etkileri uzun zamandır bilinmesine rağmen, vaping ile yaygınlaştı ve bağımlılığa dönüştü.
Yasal olarak satılması tehlikesini gizliyor
Sigara ve elektronik sigara ürünleri gibi yasal dükkanlarda satılması, gazın kullanımının risklerini gölgede bırakıyor. Gençler, “puff” ve “aromalı vape” ürünleri gibi satılan bu maddeyi zararsız sanıyor ama sonuç ölümcül olabiliyor.
Florida’da bir üniversite öğrencisi, sekiz yıl önce bu maddeyle tanıştı. Giderek daha fazla bu maddeyi kullanan genç, bir süre sonra bacaklarını kullanamaz ve idrarını tutamaz hale geldi. Buna rağmen kullanmayı bırakmadı çünkü artık bağımlısı olmuştu.
Tütün dükkanlarından kolayca ulaşılabilen gazı sürekli alıyor, bitince yeniden gidip satın alıyordu. Gaza bağımlı olan genç, Kasım ayında bir vape dükkanının önündeki otoparkta hayatını kaybetti. Ailesi, “Yasal olarak satıldığı için zararsız olduğunu sandı” açıklamasını yaptı.
Felç ediyor
Uzmanlar, gazın etkilerine karşı şiddetle uyarıyor. ABD Zehir Merkezleri 2023-2024 raporuna göre, bu maddeye bağlı zehirlenme vakaları bir yılda yüzde 58 arttı. Yasal ama ölümcül bu bağımlılık, sessizce yayılmaya devam ediyor. Bazı ülkelerde yasaklanma kararı alınmaya başladı.
Kokusuz, renksiz olan azot protoksit solunması beyine yeterli oksijen gitmemesine neden olan hipoksiye yol açabilir. Bu durum ölümle sonuçlanabilir. Düzenli solunması ise ayrıca sinir hasarına, omurganın bozulmasına ve hatta felce neden olabilecek B12 vitamini eksikliğine yol açabilir.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne göre, azot protoksit zehirlenmelerine bağlı ölümlerin sayısı 2019 ile 2023 arasında yüzde 110’dan fazla arttı. Bazı ABD eyaletleri ürünleri yasaklamaya başladı.
