Depremler, teknolojinin ilerlemesine rağmen halen öngörülebilirlikle ilgili büyük bilinmezlikleri barındırıyor. Yeni bir araştırma ise bu belirsizliğin altında yatan olası bir zamanlama sinyali arıyor: Güneş patlamaları. Kyoto Üniversitesi’nden matematikçi Ken Umeno’nun öne sürdüğü görüşe göre, patlamaların doğrudan enerji aktarımı yerine hassas bir zamanlama etkisi yaratabileceği düşünülüyor. Umeno’nun sözleriyle: Güneş patlamalarının tek başına tektonik stresi yaratmadığını ancak fay hattı kırılmaya çok yakınsa küçük bir dış etkenin zamanı öne çekebileceğini belirtiyor.
Araştırma, Dünya’nın kabuğu ile iyonosfer arasındaki etkileşimin dev bir elektrik devresi gibi çalıştığını öne sürüyor. Iyonosferin, Güneş patlamalarına karşı son derece hassas olduğu ve bu katmanın iletişim sistemleri için kritik öneme sahip olduğu belirtiliyor. GÜNEŞ’İN DEPREMLERE ETKİSİ başlığı altında ele alınan modelde, patlamalar sırasında iyonosferdeki yüklü parçacıklar hareketleniyor; elektronlar daha derin katmanlara yönelerek yer kabuğundaki elektrik dengesini bozuyor ve kırılgan fay hatlarında gerilimin kritik noktaya ulaşmasına zemin hazırlayabiliyor.
Çalışma, 1 Ocak 2024’te Japonya’nın Noto Yarımadası’nda meydana gelen büyük deprem ile ilgili olarak, söz konusu depremin hemen öncesinde 2023’ün en güçlü Güneş patlamasının yaşandığı iddiasını ortaya koyuyor. Ayrıca, Aralık 2025’teki bir başka önemli depremin de güçlü bir X sınıfı Güneş patlamasının ardından geldiği belirtiliyor. Ancak bu görüş, bilim dünyasında tek başına kabul görmüyor.
Maryland Üniversitesi’nden jeofizikçi Nicholas Schmerr, çalışmayı son derece spekülatif olarak nitelendiriyor ve yalnızca bir patlama ile bir deprem arasındaki rastlantıyı yansıttığını savunuyor. Benzer şekilde, Rusya Bilimler Akademisi’nden Victor Novikov da modelin aşırı basitleştirilmiş olduğuna işaret ediyor ve kayaçların elektrik direnci gibi önemli etkenleri hesaba katmadığını belirtiyor. Ulyann’ın ve ekibinin çalışmasının güvenilirlik arayışında dikkat çekici bir parça olduğu ise unutulmuyor. Araştırmanın bulguları, gezegenimizin manyetik yapısının yalnızca doğrulama amacı taşıdığı bir bağlamda değerlendiriliyor.
USGS’nin de doğruladığı gibi yer kabuğunun manyetik özelliği, gezegenin çekirdeğindeki erimiş metal hareketlerinden ortaya çıkıyor ve bu durum kabuğa doğal bir manyetizma kazandırıyor. Ancak uzmanlar, bu manyetizmayı Güneş patlamalarının deprem tetikleyicisi olarak kanıt olarak görmek için yeterli bulmuyor. Umeno, çalışmalarının kesin bir devrim iddiası taşımadığını ve daha geniş veri setleriyle analizlerin süreceğini belirtiyor; eğer bulgular anlamlı bir ilişki göstermese, hipotez rafa kaldırılacak.
