Atlantik Okyanusu boyunca ısıyı taşıyan devasa bir dolaşım sistemi olan AMOC’nun, yüzyıl sonuna kadar baskın etkisini önemli ölçüde azaltabileceği yönünde yeni bir rapor, iklim değişikliğiyle mücadelede endişeleri derinleştiriyor. Science Advances’ta yayımlanan bulgular, mevcut modellerin tahminlerinden yaklaşık %60 daha kötümser bir senaryoyu işaret ederek, AMOC’nun o kadar hızlı zayıflayabileceğini gösteriyor ki bu durum küresel iklim dengesini köklü biçimde etkileyebilir.
Bir bilim insanı olan Stefan Rahmstorf, sonuçları “son derece kötü haber” olarak değerlendiriyor ve bu çöküşün yüzyıl ortasında geri dönüşü olmayan bir noktaya ulaşabileceğini savunuyor. AMOC’nun işleyişinin temelinde, tropik bölgelerden kutuplara doğru taşınan ısı akışı yatıyor; bu akış bozulduğunda da küresel iklim düzeni ciddi biçimde sarsılabilir. Okyanusun bu dev dolaşımı, sıcak ve soğuk su kümelerinin etkileşimini sağlayarak dünyamıza yön veren iklim dengesini kuruyor.
Uzmanlar, böylesi bir çöküşün ABD doğu kıyılarında deniz seviyelerini hızla yükseltebileceğini, Avrupa ve Afrika’da aşırı hava olaylarının artmasına yol açabileceğini ve tropikal yağmur kuşağının yer değiştirmesine neden olabileceğini vurguluyor. Bu etkiler, bazı bölgelerde kuraklık, bazı bölgelerde ise yıkıcı seller olarak kendini gösterecek gibi görünüyor. Ancak bilim insanları, bu senaryonun tamamen teorik olmadığını da belirtiyorlar; geçmişteki iklim değişikliklerinde benzer bir olay, buzulları eritirken tuzluluk dengesini bozmuş ve AMOC çökmüş, kuzey yarımkürede ani soğumayı tetiklemişti.
Yeni çalışmada, farklı iklim modelleri gerçek dünya verileriyle karşılaştırılarak güvenilirlik artırıldı. Elde edilen bulguya göre, AMOC’nun yüzyıl sonuna kadar yaklaşık %50 oranında zayıflaması için %90’lık bir olasılık bulunuyor. Son yıllarda yapılan araştırmalar da bu tabloyu güçlendiriyor: 2004’ten bu yana toplanan sıcaklık, tuzluluk ve akıntı verileri, sistemin bölgesel olarak istikrarlı biçimde zayıfladığını gösteriyor. Bu bulgular, insan kaynaklı iklim değişikliğinin yalnızca sıcaklığı artırmakla kalmayıp, gezegenin temel doğal mekanizmalarını da tehdit ettiğini ortaya koyuyor.
