Birçok kişi hafta içi yetersiz uyuduğu için hafta sonu uzun saatler uyuyarak telafi etmeye çalışır. Ancak bu yaklaşım çoğu zaman beklenen kadar faydalı değildir ve aksine yorgunluğu devam ettirebilir. Uzmanlar, uzun süreli hafta sonu uyku telafisinin biyolojik saati bozarak yeni haftaya halsizlikle başlanmasına yol açabileceğini belirtiyor.
Türk Toraks Derneği Uykuda Solunum Bozuklukları Çalışma Grubu Sekreteri Prof. Dr. Mehmet Sezai Taşbakan, düzensiz uyku alışkanlıklarının biyolojik saati etkileyerek kalıcı yorgunluk, dikkat azalması ve bazı sağlık sorunlarına yol açtığını ifade etti. Hafta içi yeterince uyuyamayan kişiler, hafta sonu fazla uyuyarak bu açığı kapatmanın mümkün olmadığını söyledi ve bunun sağlıklı bir borç ödeme yöntemi olmadığını ekledi.
Düzensiz uyku, önce dikkat ve konsantrasyon kaybına neden olur; bunun sonucu olarak günlük iş ve akademik performansında düşüş görülebilir. Ayrıca iş yerinde ve trafikte kaza yapma riskinin artması gibi ciddi sonuçlar doğurabilir. Dikkat azalması, hafıza ve öğrenme fonksiyonlarını da olumsuz etkiler. Buna ek olarak vücudun metabolik işleyişi ve bağışıklık sistemi zarar görerek obezite, diyabet ve enfeksiyonlar gibi durumlar için yatkınlığı artırabilir.
“HALSİZLİK OLUR” başlığıyla öne sürülen değerlendirmede, cuma ve cumartesi akşamları geç yatmanın ve ertesi günler geç kalkmanın biyolojik saati bozduğu ifade ediliyor. Taşbakan, bu durumun organizmanın biyolojik saatini yanlış algılaması ve uyku düzenini sağlayan hormonal dengenin bozulmasına yol açtığını belirtiyor. Sonuç olarak pazar akşamı geç yatmak ve pazartesi erken kalkmakta zorlanma, ardından gündüz halsizlik ve uykusuzluk gibi belirtilere neden oluyor.
Taşbakan’a göre hafta içi her gün düzenli uyumak kaydıyla hafta sonu 1-2 saatlik fazladan uyku normal sayılabilir. Ancak kullanılan tablet ve akıllı telefonların yayılan mavi ışık, uyku için gerekli hormonların salgılanmasını azaltır ve uykuya geçişi güçleştirir. Ayrıca kafein de uykuyu geciktiren ve uyanık kalmayı sağlayan bir maddedir; bu da uykuya geçişi geciktirir, uykunun kalitesizleşmesine sebep olur.
