ABD Başkanı Donald Trump, Irak’taki askerlerin 30 Eylül 2026’ya kadar tamamen geri çekileceğini duyurdu. Bu karar, Irak Başbakanı Ali al-Zaidi’nin Beyaz Saray ziyaretinin ardından kamuoyuna açıklandı. Trump, Washington’ın Irak’ta askerî varlığa artık ihtiyaç duymadığını savundu; Irak yönetimi ise kendi güvenliğini sağlayacak kapasiteye ulaştığını belirtti. Aynı dönemde Trump’ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’dan Suriye’deki askerî varlığı sonlandırması ve Lübnan’daki geri çekilme planını uygulamaya koyması yönündeki talebi de haberlerde yer aldı.
30 Eylül takvimi kapsamında Irak Başbakanı Ali al-Zaidi, ülkedeki tüm ABD askerlerinin 30 Eylül’e kadar ülkeden ayrılacağını açıkladı. Yetkililer, Amerikan şirketlerinin Irak’taki ticari faaliyetlerini sürdürmesini öngördü. Trump, iki ülke arasındaki ilişkiyi asıl olarak askerî iş birliğinden ziyade ekonomik ortaklıklara dayandıracağını ifade etti. ABD’li enerji şirketlerinin Irak petrol sektöründeki faaliyetleri de bu yeni dönemin temel ekonomik bağlarından biri olacak. Pentagon ise çekilmenin 2024 yılında Bağdat ile Washington arasında imzalanan anlaşmanın devamı niteliğinde olduğunu bildirdi. Anlaşma imzalandıktan sonra önemli bir bölüm kuvvetlerin ülkeden ayrılmıştı.
23 yıllık dönem kapanışı Mart 2003’te Saddam Hüseyin rejimini devirmek amacıyla başlatılan işgal sonrası ABD asker sayısı 2007’de 170 bini aşmıştı. Muharip birliklerin büyük kısmı 2011 yılında ülkeden ayrıldı; ancak DEAŞ’ın güç kazandığı 2014’te Bağdat yönetiminin talebiyle tekrar bölgeye döndü. Görevlerinden biri Irak güçlerini eğitmek ve terörle mücadeleyi desteklemek olan ABD güçleri, 2024 yılında yaklaşık 2.500 askerle varlık gösteriyordu. 30 Eylül’e kadarki çekilme, 2003’te başlayan ve farklı dönemlerde kesintiye uğrayan askeri misyonu resmen sonlandıracak.
Netanyahu’ya doğrudan baskı Haberlerde öne çıkan bir diğer başlık, Trump’ın Netanyahu’ya Suriye’den asker çekilmesini ve Lübnan’daki yeniden konumlanma planını uygulamaya koyması gerektiğini söylemesi oldu. Görüşme ayrıntıları Beyaz Saray tarafından resmi olarak doğrulanmadı, ancak haber içerikleri yalanlanmadı. İsrail yönetimi de Trump’ın bu talebine resmi bir yanıt vermedi. Çekilme takviminin Suriye ve Lübnan boyutları açısından nasıl ilerleyeceği, Netanyahu’nun atacağı adımları belirleyecek.
Lübnan ile ilgili süreçler ABD’nin arabuluculuğunda İsrail ve Lübnan arasında üzerinde uzlaşma sağlanan bir framework, askeri varlığın belirli bölgelerden çekilmesini ve güvenin Lübnan ordusuna devredilmesini öngörüyor. Taraflar Roma’da yeniden bir araya gelerek uygulanabilir bir takvim üzerinde tartıştı. Hizbullah’ın silahsızlandırılması, Lübnan ordusunun güneyde konuşlandırılması ve İsrail birimlerinin geri çekilmesi konuları, görüşmelerin odak noktaları arasındaydı. Netanyahu’nun Hizbullah konusundaki tutumu daha önce, bu örgütün silahının varlığı sürdürülürse İsrail’in Güney Lübnan’dan çekilmeyeceğini ifade etmişti. Trump, bu konularda Washington ile Tel Aviv arasında farklı bir yaklaşımı gündeme getirdi. Suriye’deki dokunulmazlık ve bölgesel gerilim ise NATO Zirvesi sonrası Türkiye’deki temaslar ve Şam ile ilgili yaklaşımın paralelinde ele alındı.
Bölgesel riskler ve piyasa etkileri Irak’tan çekilmenin hız kazanması ve İsrail’e yönelik Suriye ile Lübnan taleplerinin gerçekleştirilme ihtimali, ABD’nin Orta Doğu’daki askerî yükünü azaltma çabalarını gösteriyor. Tam bir takvimle yapılacak olan Irak çekilmesi netleşirken İsrail için Suriye ve Lübnan konusundaki kararlar hâlihazırda belirleyici konumda. Bu süreçlerin aynı hızla ilerlemesi beklenmese de enerji taşıtım hatları, sigorta maliyetleri, petrol fiyatları ve jeopolitik risk primleri üzerinde olumlu etkilerin doğabileceği öngörülüyor. Ancak İsrail’in taleplerini reddetmesi veya çekilme sürecinin çatışmalarla kesintiye uğraması durumunda bölgesel riskler yükselebilir. Türkiye açısından güvenlik dengeleri, sınır ticareti, enerji hatları ve göç hareketleri yakından izlenecek. Piyasaların odaklandığı en önemli tarih ise 30 Eylül’daki Irak çekilmesi ile İsrail’in Suriye ve Lübnan çağrısına verilecek resmi yanıt olacak.
