Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 deprem felaketinin ardından yürütülen kalıcı konut seferberliği kapsamında hak sahiplerine 455 bin konut ve iş yeri teslim edildi. Bu süreçte, konutların finansmanı ve ödeme planları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda belirlenerek hayata geçirildi.
Devletin maliyet payı devlet, arsa ve altyapı dahil olmak üzere konut bedelinin yüzde 65’ini karşılayacağını açıkladı. Teslim alındıktan iki yıl sonra ödemeye başlanacak şekilde tasarlanan ödemeler ise 18 yıl vade ile yapılacak ve konutlar aylık sabit taksitlerle ödenecek. Bir afet konutunun (3+1) taksitli fiyatı 1 milyon 890 bin TL olarak belirlendi; peşin ödeme seçeneğinde ise fiyat 484 bin TL’ye kadar düşüyor. Köy evleri için de taksitli maliyet 1 milyon 750 bin TL olarak belirlendi ve aylık taksitler köy evlerinde 8 bin 100 TL ile uygulanacak.
İlk temel atma anı depremden 15 gün sonra Gaziantep Nurdağı’nda gerçekleşti ve 45’inci günde ilk köy evleri teslim edildi. Proje kapsamındaki toplam inşa atılımıyla, 367 bin 995 konut, 65 bin 672 köy evi ve 21 bin 690 iş yeri olmak üzere 455 bin 357 bağımsız bölüm tamamlandı ve hak sahiplerine teslim edildi.
Kredi imkanı ve ödeme süreci için ise depremzedeler kamu bankalarından kredi kullanabiliyor. Afet konutlarının ödeme takvimi, anahtar tesliminden iki yıl sonra başlayacak şekilde tasarlandı; faizsiz, 2 yıl ödemesiz ve 18 yıla varan taksit imkanı sağlanıyor. Bakanlık açıklamasında, vatandaşlar için bütçeyi zorlamayan bu ödeme modelinin tüm afetler için örnek teşkil ettiği ifade edildi.
Rakamlarla il il tamamlanan konutlar 11 ilin 174 farklı alanında, toplam 3 bin 481 şantiye üzerinden yürütülen çalışmalarda saatte 23, günde 550 konut üretimi gerçekleştirilmiş durumda. İlerleyen süreçte teslim edilen konut sayıları her il için ayrı ayrı paylaşıldı; Adana’da 12 bin 73 bağımsız bölüm, Adıyaman’da 43 bin 366, Diyarbakır’da 17 bin 206, Elazığ’da 14 bin 894, Gaziantep’te 31 bin 53 bağımsız bölüm gibi rakamlar verildi. Ayrıca Hatay’da 153 bin 755, Kahramanmaraş’ta 73 bin 956, Kilis’te 2 bin 569, Malatya’da 79 bin 660, Osmaniye’de 12 bin 557 bağımsız bölüm tamamlandı. Şanlıurfa’da 13 bin 429, Kayseri’de 288, Sivas’ta 164 konut, Tunceli’de 298 köy evi ve Bingöl’de 89 bağımsız bölüm teslim edildi.
İlkel bütçeyi koruyan yaklaşım Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Erdoğan’ın açıkladığı ödeme planlarını takip eden açıklamasında, faizsiz ve vatandaşın bütçesini zorlamayan bir modeli işaret etti. Kurum, geçmişteki deprem, yangın ve sel gibi afetlerde de benzer yaklaşımın benimsendiğini belirterek şu uygulamaları hatırlattı: İzmir’de aylık taksit 1.600 TL, Elazığ’da 1.060 TL ve Giresun’da sel sonrası konutlar için 1.400 TL gibi rakamlar uygulanmaya devam ediyor.
