Küresel krizler ve çatışmalara rağmen lüks tüketim tutkusu yerinde duruyor. Türkiye ve dünya genelinde milyonlarca insan çeşitli krizlerle mücadele ederken, alışveriş bağımlılığı da bu dönemde görünümünü koruyor. Yeme- içmeden eğlenceye, giyimden araç ve konuta kadar pek çok alanda popüler kültür takipçiliği sürüyor ve lüks tüketimden vazgeçilmiyor.
Bearista Cup olarak adlandırılan ve ABD merkezli kahve zinciri Starbucks’ın viral kampanyası, lüks tüketim çılgınlığının ulaştığı noktayı net biçimde gözler önüne seriyor. Türkiye’ye geldiği anda hızla talep gören ve yalnızca 1 adetle sınırlı satışa sunulan kupa kısa sürede tükenirken karaborsaya düşmesiyle de dikkat çekti. İlk olarak geçen kasım ayında ABD’de 29.95 dolar etiketle satışa çıkan bardak, kısa sürede stokları tüketti. Sabah 05.00’te mağaza önlerinde kuyruklar oluştu; fakat birçok kişi bardağı bulamadı. Texas’ta müşterilerin birbirine girdiği, polis müdahalesiyle sonuçlanan anlar yaşandı. Ürünü alan bazı kişiler ise internet üzerinden fahiş fiyatlarla satışa koydu; fiyatların 50 bin dolara kadar çıktığı görüldü.
Starbucks’a gelen tepkiler üzerine özür açıklaması geldi. Bearista bardağı, geçtiğimiz salı günü İngiltere’de de satışa çıkar çıkmaz tükendi. Bardak, mağaza fiyatı 27.95 sterlinken bazı platformlarda 650 sterline kadar yükselen fiyatlarla yeniden satışa sunuldu. Türkiye’de satışa sunulan iki gün önce benzer manzaralarla karşılaşıldı; cam bardak karaborsaya düştü ve ilan sitelerinde 50 bin TL gibi dikkat çekici fiyatlarla listelendi. Bu durum sosyal medyada tepkilere yol açarken bir kullanıcı, “Popüler kültür kölesi olmaktan niye utanayım ki? Hem popülerim hem kültürlüyüm” ifadelerini dile getirdi.
Ayrıcalık hissi mi? Yaşanan tüketim çılgınlığına ilişkin Uzmanlar ise şu değerlendirmeyi paylaştı: Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Barış Erdoğan, “Günümüzde tüketim ihtiyaçların ötesine geçti; satın alma davranışı artık görünürlük ve statü kazanma amacı taşıyor. Küresel markalar, sınırlı üretimle kıtlık hissi yaratıyor ve bu durum rasyonel davranışı zorluyor. Burada temel mesele, bir cam bardaktan çok, o bardakla temsil edilen hikâyeye para ödenmesinde yatıyor. Ayrıcalık hissi ve nadir olana sahip olma duygusu, ürünün maddi değerinin önüne geçebiliyor.” dedi.
Toplumsal boyut Uzman Psikolog Kerem Gümüş ise, “İnsanlar ihtiyaçlarını değil, içlerindeki eksiklik hissini satın almaya çalışıyor. Bu tür alışverişlerde asıl amaç, bir ihtiyacı karşılamak değil; ‘diğerlerinden geri kalmama’, kendini özel hissetme veya markanın sunduğu statüye dahil olma arzusudur. Bu durum tüketimi bireysel bir tercih olmaktan çıkarıp toplumsal bir mesele haline getiriyor.” dedi.
