İSTANBUL – Los Angeles’ta bir mahkeme, Instagram ve YouTube gibi dev platformların bağımlılık yaratacak tasarımlarını ve kullanıcı davranışını etkileyen algoritmalarını eleştirdi. Bu karar, zincirleme davaların önünü açarken Meta ve Google’a, özellikle Kaley adlı genç kadına yönelik tazminat ödemesi yönünde bir yükümlülük yükledi.
Çatışmada yalnızca bu iki şirket mi hedef alındı? Hayır. Dava, TikTok ve Snap gibi diğer büyük oyuncuları da küresel ölçekte yeni davaların kapısını aralamaya zorladı. Ancak tarafların uzlaşma yoluna gittiği durumlar da söz konusu; şartlar açıklanmadan önce anlaşmalar yapıldı.
Analistler, bu kararın emsal niteliğinde olabileceğini ve 2025 yılında platformların kazanacakları milyarlarca dolarlık kar üzerinden artan davalarla sıkışabileceğini öngörüyor. Bilişim hukuku uzmanı Gökhan Ahi, kararın, sosyal medya şirketlerinin kullanıcı davranışını etkileyen teknoloji ürünleri olarak nitelendirilmesini güçlendirdiğini belirtiyor. ABD’de uzun süredir “Section 230” yasasının varlığına rağmen, yeni bir hukuk yolunun açıldığı ifade ediliyor. Artık platformların çalışma şekilleri de yargıların konusu haline gelecek.
Maliyetler YükseliyorGelecek dönemde açılacak davaların toplam maliyetinin yüz milyarlarca doları bulabileceği konuşuluyor. Davada Meta’nın %70 sorumlu bulunduğu belirtilirken, şirketin hisseleri karar sonrası değer kaybetti. YouTube sahibi Google da benzer bir baskı altında hareket ediyor. Ayrıca New Mexico’da görülen bir başka dava Meta’yı 375 milyon dolar cezaya çarptırdı. Bu gelişmeler, şirketler için hukuki baskının giderek arttığını gösteriyor.
Çocukları Ekran Karşısında Korumak İçin Pratik Tavsiyeler• Gerçekçi hedefler belirleyin ve ani yasaklar yerine kademeli adımlarla ilerleyin. • Ergenleri karar süreçlerine dahil edin ve ortak bir plan yapın. • İçerikleri birlikte değerlendirip çocukların bilgi doğrulama sürecini destekleyin. • Kendi davranışlarınızla örnek olun ve dijital dengeyi benimseyin. • Panik yapmadan, teknolojinin eğitim ve keşif için de faydalı kullanımlarını konuşun.
“Big Tobacco” AnalojisiUzmanlar, sosyal medya şirketlerinin de kullanıcıları ekranda tutmak için benzer yöntemler kullandığını, tütün endüstrisinin sigarayı bağımlılık yapıcı hale getirmek için benimsediği stratejilerle paralellik kurduğunu belirtiyor. Benzeri bir dönüşüm, platformların içerik ve tasarım yönergelerinde köklü değişikliklere yol açabilir.
Avukatlardan Büyük Bir EkipGenişleyen dava akışı, teknoloji firmalarının hukuk ekibini de büyütüyor. Google’ın 900’ü aşkın avukatı, Meta’nın 700+ avukatı ve diğer platformların da yüzlerce avukattan oluşan kadroları bulunduğu belirtiliyor.
İngiltere’den Ebeveynlik RehberiHükümet, beş yaş altı çocukların ekran bağımlılığını azaltmaya yönelik bir rehber yayımladı. 2 yaş altındaki çocuklar için ekran süresinin tamamen sınırlı olmaması gerektiği, 3-5 yaş aralığında ise günlük bir saatlik sınırlamanın uygun olduğu tavsiye ediliyor. Ancak ülkede ailelerin bu konudaki uygulamaları hâlâ zorluklar içeriyor. Başbakan Keir Starmer, dijital çağda ebeveynliğin kolay olmadığını ifade ederek ailelere destek sözü verdi.
Kaynaklar: AA
