ABD’de emekliliğe hazırlanan şirket sahiplerinin işletmeleri çalışanlara devretme eğilimi giderek güçleniyor. Bu modeller, verimlilik artışının yanı sıra gelecek kuşak için şirket varlığını korumayı hedefliyor.
Çalışan sahipliği yaygınlaşıyor
Oregon merkezli Softstar Shoes gibi şirketler, bir avuç çalışanın ortak olduğu yapılar kurarak geleneksel devri hızlandırıyor. Eski sahipler, şirketin “satış” yerine çalışanlara devriyle riskleri azaltmayı ve kurum kimliğini sürdürmeyi amaçlıyor.
Bu dönüşüm, çalışanların şirkette daha fazla katkı üretmesini teşvik ederken üretim maliyetleriyle ilgili endişeleri de azaltabiliyor. Bilgiye göre, ABD’de yıllık olarak pek çok şirket bu modelle dönüştürülüyor ve bu alanda yatırım fonları da büyüyor.
Gümüş tsunami: 2035’e kadar geniş çaplı devri öngörüsü
Harvard Business School’den Ethan Rouen’e göre kısa zaman içinde daha çok işletme sahibinin şirketini satmak istiyor; fakat bazı girişimciler çocuklarının devralmaya sıcak bakmadığını dile getiriyor. Çalışan sahibi olmak isteyen modeller, gelecek kuşak için şirketin varlığını sürdürmesini amaçlıyor.
Çalışanlar genelde ya Çalışan Sahipliği Vakfı (EOT) ya da Çalışan Hisse Sahipliği Planı (ESOP) üzerinden ortak oluyor. EOT modelinde vakıf, şirketin satın alma bedelini gelecekte elde edilecek kârlardan ödemeye yönelik taksitler planlıyor. ESOP’da ise çalışanlar, ayrılmaları halinde nakde çevirebilecekleri hisse senetlerine sahip oluyorlar.
Gençlerin ilgisi ve zorluklar
Her iki model de genç çalışanlar arasında popülerliğini artırıyor. Kurulum süreçleri ise geleneksel satışa kıyasla daha karmaşık ve riskli bulunuyor. Uzun vadede finansman gerektiren bu dönüşüm, bazı işletmeler için zorluk oluşturuyor; ancak hükümet desteğiyle de artış eğilimini sürdürdüğü belirtiliyor.
