İran’a karşıABD ve İsrail’in operasyonları ikinci haftasına girerken Körfez’de yeni gelişmeler yankılanıyor. İran, bu süreçte Körfez ülkelerinin Amerikan üslerini ve petrol altyapısını hedef almaya devam ediyor; bu durum, Hürmüz Boğazı’ndan petrol geçişlerinin baskılanmasına yol açıyor. Bir yandan Hürmüz üzerinden yapılan tanker geçişlerinde önemli azalma gözlemleniyor; diğer yandan Brent petrolünün varil fiyatı önceki günkü %10’luk artışla 94.5 dolara tırmandı. Bu süreçte petrolün varili yaklaşık 92.60 dolarda dengelenirken, haftaya göre kazanç %35’e ulaştı ve bu durum 1983 yılından beri görülen en hızlı artış olarak değerlendiriliyor. Devamı gelebilir
ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması sebebiyle en çok etkilenen ülkelerden Hindistan için Rus petrolüne geçişi 30 gün sürecek bir muafiyetle kolaylaştırıyor. Ancak bu tedarik hattı yalnızca Hindistan’ın değil, esas olarak Çin başta olmak üzere Japonya ve diğer Asya ülkelerinin de ana petrol temin kaynağı durumunda. Çin’in Katar gazına olan bağımlılığı da bu bağlamda dikkat çekici bir noktayı oluşturuyor. Savaşın başlangıcında ilk tahminlerin ötesinde bir uzama ihtimali bulunduğu açık; bu nedenle Trump yönetimi tüm senaryoları masaya yatırıyor.
Yaptırımların gevşetilmesi Hazine Bakanı Scott Bessent, Doğu’da yaşanan gerilimin enerji piyasalarını sarsmasıyla birlikte Rus petrolüne yönelik bazı yaptırımların hafifletilebileceğini ifade ediyor. Röportajında “Denizde bekleyen yüz milyonlarca varilin serbest bırakılması arz yaratır” diyen Bessent, bu adımın genel yaptırımları hafifletmediğini, yalnızca mevcut deniz taşımacılığına uygulanacağını kaydetti. Çin rahatsız oldu Moskova’nın ekonomik danışmanı Dmitriev, Batı yaptırımlarının küresel ekonomi için zarar verici olduğunu vurgulayarak konunun Washington’la görüşüldüğünü belirtti. Analistler, Çin’in petrol ihtiyacını Rusya ve İran gibi tedarikçilerden karşılamaya yöneldiğini, Venezuela’nın bu talebe yetmediğini ifade ediyor.
Savaşın kazananı kim? Kremlin Sözcüsü Peskov, Hindistan ve Çin başta olmak üzere Asya ülkelerinin Rus petrolüne yoğun talep gösterdiğini dile getiriyor. Putin yönetiminin Avrupa’ya doğal gaz akışını tamamen kesmeyi ve boru hatları üzerinden bu petrolü Asya’ya taşımayı düşündüğü belirtiliyor. Bloomberg yazarları, Putin’i bu çatışmanın “en net galibi” olarak nitelendirirken, İran’la savaşın Kremlin için uygun bir dönemde başladığını yorumluyor. Analistler, bu yıl bütçesini petrolün 60–70 dolar bandında öngören Kremlin’in, fiyatların 100 dolar civarına yükselmesiyle milyarlarca dolarlık bir kazanç elde edebileceğini belirtiyor.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve LNG taşımacılığının kritik bir geçiş noktası olmaya devam ediyor. Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık %20’si ve LNG arzının yaklaşık %30’u bu boğaz üzerinden akıyor. Günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol bu rota üzerinden geçiyor; boğazın genişliği 33 kilometre olsa da güvenli geçiş için 3 kilometrelik gidiş geliş kanalları kullanılıyor.
Petrol fiyatlarında baskı sürer mi? Bölgenin gece görüşmeleriyle artan gerginlikler nedeniyle, önümüzdeki günlerde petrolün varil fiyatında 100 dolar seviyesinin aşılabileceği öngörüleri var. Uzmanlar, Hürmüz’ün kapalı kalması halinde maliyetin günlük yaklaşık 1.68 milyar dolar olarak hesaplandığını ve Körfez ülkelerinin milli gelirlerinde de benzer oranda kayba yol açtığını belirtiyorlar. Katar Enerji Bakanı, gelecek haftalarda fiyatların varil başına 150 dolara kadar yükselebileceğini ifade ediyor.
ABD’nin iç piyasa etkileri ABD’de benzin fiyatları galon başına yaklaşık 3.5 dolara çıktı; bazı bölgelerde bu rakam 4 doları aşıyor. Bu durum, Trump yönetimi için iç politik etkileri olan bir gelişme olarak dikkate alınıyor. Ayrıca Ukrayna’daki savaşın kaynakları ile Körfez’deki gerilimler arasındaki denge, uluslararası güvenlik ve enerji maliyetleri üzerinde yeni baskılar yaratıyor. Füzeler Ukrayna yerine Körfez’e gidiyor başlığıyla özetlenen analizlerde, ABD ve Körfez ülkelerinin İran saldırılarını püskürtmek için yüzlerce önleyici füze kullandığına işaret ediliyor. Ukrayna ise IRA-Patriot savunma sistemine ihtiyaç duyuyor; bu süreçte ABD ile Ukrayna arasındaki müzakereler, İran’daki çatışmalar nedeniyle askıya alınmış durumda. Avrupa Birliği ülkeleri ise küresel interceptor stoklarının hızla azaldığı konusunda uyarıda bulunuyor.
