Kira tarafları için depozito konusundaki temel soru, verilen güvence karşılığında ne ölçüde hakların korunacağıdır. Depozito, kira borcunu doğrudan kapsamaz; kiracının sözleşmeden doğabilecek hasar ve borçlarına karşı güvence olarak kullanılır. Taraflar elden ödeme yerine mümkünse vadeli bir banka hesabına yatırımı tercih etmeli ve elden ödeme yapılıyorsa mutlaka teslim belgesi alınmalıdır.
Kira türlerine göre depozito miktarı genellikle en çok 3 aylık kira bedeliyle sınırlı tutulur. Depozito, kiraya verenin tek taraflı tasarrufuna açık olmamalı, ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı tebliğ gereği Türkiye’de yerleşik kişilerle yapılan kira sözleşmelerinde döviz veya altın gibi değerlerin tutulması yasaktır. Ancak yasağa aykırı olarak verilmiş ve sözleşme sona ermiş ise mal sahibi aldığı şekilde iade etmek zorundadır; euro cinsinden alınan depozito da aynı cinsiyette iade edilmelidir.
Kiracı depozito bedelini kiraya saydırabilir mi? Depozito, son ay kira bedeli ya da ödenmeyen aylara mahsup edilmesiyle geçerli olmayabilir. Ancak taraflar yazılı olarak açıkça bu durumu kararlaştırmışsa, depozitodan düşüş mümkün olabilir. aksi durumda mahkeme kararı gerekir.
Depozitonun kullanım alanı nedir? Depozito, ev sahibinin yenileme bütçesi olarak kullanılamaz; yalnızca şu durumlarda kullanılabilir: a) Yan giderler (örneğin ödenmemiş aidatlar, oturum süresine ilişkin faturalar) ve b) Kiracının kusuruyla oluşan olağan kullanım dışı zararlar.
Kiracı uzun süreli konutlarda meydana gelen zararlar için depozitoyu talep edebilir mi? Kiracı, taşınmazda meydana gelen hasarlarda depozitoyu doğrudan kullanamaz. Zararlar önce kiracının kusuruna bakılarak incelenir. Taşınmaz kaynaklı zararlar için ise kiracı, zararın giderilmesini talep edebilir veya zarar oranında kira bedelinden düşüş talep edebilir; bu işlemlerde depozito kullanılamaz.
Kiracı evden çıktığında depozito nasıl talep edilir? Kiracı, aidatları ve ortak giderleri ödediğini ve zarar-ziyan olmadığını teslim anında ispat ederse depozitoyu geri talep edebilir. Mal sahibi zarar gördüğünü düşünüyorsa giderdikten sonra kalan kısmı iade eder; depozito üzerinde zarar varsa bu bedeli talep etme hakkı saklıdır. Taraflar anlaşamazsa karar nihai olarak mahkeme tarafından verilir.
Sözleşmede depozito ile ilgili düzenleme yoksa nasıl hareket edilir? Depozito daha önce ödendi ise, sözleşmede yazılı olan hükümler önceliklidir. Eğer depozito vadeli bir hesapta birikmişse, vadesi dolduğunda biriken tutar iade edilir. Sözleşmede “tahliye edilince zarar yoksa aynen iade edilir” şeklinde bir madde yoksa, iade miktarı tahliye tarihindeki kira bedeli ile ödeme yapılan ay sayısına göre belirlenir.
Mevcut kira bedeli üzerinden iade kararı sözleşmede yer almalı mı? Tahliye durumunda mevcut kira bedeli üzerinden iade veya ilk ödenen depozito bedelinin iadesi konusunda sözleşmeye açık bir hüküm yazılı olmalıdır; aksi halde karar, son ay kira bedeli üzerinden ve kaç ay kira parası olarak alındığına göre belirlenir.
