İsrail-ABD-İran gerilimlerinin 28 Şubat’ta hız kazanmasının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiği belirgin biçimde geriledi. İran, diplomatik görüşme veya ödeme karşılığında sınırlı sayıda geminin geçişine izin verirken, bölge stratejik konumunu koruyordu. Boğazın kapanmaması, savaş sürecinde bile belirli bir koridor üzerinden ilerlemeyi sürdürdü; bu dönemde günlük geçişler 1-27 Şubat arasındaki ortalama 129 gemiden savaş sonrası süreçte ciddi ölçüde düştü.
AA muhabirinin MarineTraffic verileriyle elde ettiği bilgilere göre, 5 Nisan’da 14 gemi, 6 Nisan’da 6 gemi ve 7 Nisan’da 11 gemi boğazdan geçti. Büyük çoğunluk gemi, yükle veya boş halde Basra Körfezi’nde sıkışmış durumdaydı. ABD ile İran arasındaki iki haftalık geçici ateşkes kararı, boğazdan geçiş için bekleyen petrol ve LNG tankerlerini gündemin odağına taşıdı.
Analistler, 1 Mart ile 7 Nisan arasında Basra Körfezi’nden çıkıp geçen 70 tanker ve toplamda yaklaşık 87 milyon varil ham petrol ile petrol ürünü taşıyan gemilerin bölgesel dağılımını inceliyor. İran bağlantılı kargoların baskınlığı dikkat çekiyor; Suudi Arabistan, BAE ve Irak bağlantılı gemi geçişleri ise sınırlı kaldı. 7 Nisan itibarıyla Basra Körfezi sularında yaklaşık 187 tanker, toplam 172 milyon varil ham petrol ve rafine ürün bulunduruyor. Yüklü petrolün yaklaşık dörtte üçü ham petrol ağırlıklı olarak Türkiye’nin de dahil olduğu bölgelerdeki dağılıma işaret ediyor.
14 yüklü LNG tankeri körfezde savaştan sonra küresel LNG ticaretinin önemli bir kısmını oluşturan bu alanda durum dramatikleşti. Umman’a giden Sohar LNG tankeri 2 Nisan’da geçiş yapabildi; 1 Nisan itibarıyla boğazdan 78 gemi geçiş kaydedildi. Katar LNG taşımacılığını üstlenen iki LNG tankeri 6 Nisan’da boğazdan geçmeye çalışsa da girişe yakın noktadan geri döndü.
Ticaretin normale dönmesi için zamana ihtiyaç duyulacak notuyla S&P Global Energy analistleri, ateşkesin kısa vadede petrol fiyatlarını düşürücü rol oynayabileceğini ancak ticaret akışının savaş öncesi düzeye hızla dönmesinin olası olmadığını belirtti. Analistler, normalleşmenin aylar sürebileceğini vurgulayarak, açılımın ardından belirsizliklerin sürdüğünü belirtti. Boğazın tamamen yeniden açılmasının yol açacağı dinamikler konusunda da birçok belirsizlik bulunduğu ifade edildi.
Eric Yep’a göre iki haftalık ateşkes ve müzakere süreci gaz ve LNG piyasalarında yüksek oynaklığı sürdürmeye devam edecek. Bölgedeki yükümlü tankerlerin güvenli geçişe kavuşması, LNG üretiminin toparlanması ve Asya ülkelerindeki enerji piyasalarındaki güvenin yeniden tesis edilmesi için çatışmaların kalıcı olarak sona ermesi gerekiyor.
