Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki Gümrük Birliği (GB) yakın zamanda 30. yılına girdi ve bu süreçte Türkiye için bazı avantajlar yerini belirsizliklere bırakıyor. AB’nin üçüncü ülkelerle imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) karşısında Türkiye’nin pazarına olan erişimi, AB üzerinden gelen ürünlerle rekabet edilmesini güçleştiriyor. Bu durum, Türkiye için mevcut avantajları azaltan bir gerilim kaynağı olarak öne çıkıyor.
Hindistan ile AB arasındaki yeni STA ise Türkiye açısından yeni tehditler içeriyor. Yıllardır süren müzakerelerin sonunda hayata geçirilen bu anlaşma, 2 milyar kişilik bir serbest ticaret bölgesini kapsayacak. AB’nin Hindistan’a yönelik ihracatını 2032 yılına kadar iki katına çıkarması hedefleniyor ve Hindistan, AB’ye rakip ülkelerle karşılaştırıldığında daha yoğun vergi indirimleri elde edecek. Özellikle otomobil, makine ve kimyasal ürünlerde uygulanacak gümrük vergilerinde önemli düşüşler planlanıyor. Bu kapsamda, AB’nin Hindistan ürünlerine uyguladığı vergi oranları önemli ölçüde azaltılacak ve vergi muafiyetleri ticaretin yüzde 99.5’ini kapsayacak biçimde genişletilecek.
Bu gelişmelerin Türkiye için doğrudan etkileri güçlü biçimde hissediliyor. GB kapsamında üçüncü ülkelerden Türkiye’ye gümrüksüz gelen mallar için Türkiye aynı kazanımı elde edemiyor. Hindistan’ın artan üretim kapasitesi ve ucuz iş gücü, Türkiye’nin “yakın coğrafyadan tedarik” avantajını zayıflatabilir; özellikle tekstil, çelik ve otomotiv yan sanayinde Türkiye’nin pazar payı kaybı endişesi artıyor.
Türkiye’nin talebi: güncelleme ve eşitlik AB, 17 Ocak’ta dört Latin Amerika ülkesiyle serbest ticaret anlaşmalarını imzalayarak süreci çeşitlendirdi. Ancak Türkiye’nin yaklaşımı, GB’nin güncellenmesiyle ilgili olarak devam ediyor. Türkiye, Yeşil Mutabakat ve dijital vergiler gibi yeni kuralları uygularken, karar mekanizmalarındaki asimetriyi gidermek ve tarım, hizmetler ile e-ticaret alanlarını da kapsayacak bir genişlemeyi talep ediyor. Bu güncelleme ile AB ile üçüncü ülkeler arasındaki ticaret akışlarında Türkiye’nin doğrudan katılımı da gündeme gelebilir.
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ifade ettiği gibi, GB’nin modernizasyonu talebi Ankara’nın öncelikli gündemlerinde yer alıyor ve bu süreçte Türkiye’nin avantajlarının korunması ile risklerin azaltılması arasında bir denge kurulması hedefleniyor.
