ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmama ihtimali üzerine İran’a yönelik bir uyarı ile başladığı mesajlarını, bu sürenin 8 Nisan’a kadar uzatıldığını açıkladı. Dün ise Tahran ile ilgili olarak görüşmelerin iyi ilerlediğini belirten açıklamasında, söz verilen sürede bir anlaşma sağlanmazsa İran’daki elektrik santralleri ve köprülerin hedef alınacağını ima etti. Bu sözler, İran’ın yanıtı ile karşılık buldu ve karşılıklı sert beyanlar türedi. Tarafların sert açıklamaları, ABD’nin doğrudan İran’ın enerji altyapısını hedef alabileceği yönündeki riskleri artırırken, böyle bir gelişmenin küresel enerji arzında derin kırılmalara yol açabileceğine dair endişeleri yükseltti.
Uluslararası veritabanı ve enerji piyasaları üzerindeki etkiler kayda değer hızla değerlendiriliyor Ulusal ve uluslararası uzmanlar, Trump’ın tehditlerinin hayata geçmesi halinde piyasalarda keskin bir dalgalanmanın yaşanabileceğini belirtiyor. Osama Rizvi, enerji ve ekonomi analizlerinde, bu tür bir senaryonun petrol arzında eşi benzeri görülmemiş bir daralmaya yol açabileceğini ifade ediyor ve fiyatların önemli ölçüde yükselme ihtimaline dikkat çekiyor: “Petrol fiyatları 200 dolar seviyesine kadar tırmanabilir ve bu durum küresel piyasalarda ciddi tahribat yaratır.”
Enerji altyapılarına yönelik potansiyel saldırılar, sadece maliyetleri artırmakla kalmayıp, arzın yapısal bütünlüğünü de tehdit ediyor. Bazı Körfez ülkelerinde hâlihazırda uygulanan mücbir sebep ilanlarının etkileri ve LNG arzındaki dalgalanmalar, küresel tedarik zincirlerinde kırılmalara zemin hazırlıyor. Rizvi, İran’a geniş çaplı bir saldırı halinde üretimin yeniden devreye alınmasının uzun zaman alacağını ve bu durumun özellikle enerji ithalatına bağımlı gelişmekte olan ülkeleri ve Asya ekonomilerini olumsuz etkileyebileceğini vurguluyor.
Piyasalarda henüz tam bir fiyatlanma yok diyen Rizvi, belirsizliğin yükseldiğini ve yatırımcı güveninin zayıf kaldığını belirtiyor. “Endişeden ziyade belirsizlik hakim; bu da enerji piyasalarında yüksek ve öngörülmesi güç bir oynaklığa yol açıyor.” şeklinde ekliyor. Uyumlu olup olmadığı konusu belirsizliğini korurken, gerilimin kontrol altına alınması durumunda kısa vadeli yükselişlerin geçici kalabileceğini ifade ediyor.
Avrupa’nın enerji güvenliği üzerinde belirgin etkiler Rizvi, Rusya kaynaklı tedariklerin azalması ve alternatiflerin sınırlı kalması nedeniyle Avrupa’nın daha az sayıda tedarikçiye bağımlı hale geldiğini söylüyor. Bu durum, boru hatları ve altyapı yatırımlarını artırma gerekliliğini gündeme getiriyor. Ancak bugün itibarıyla Hürmüz Boğazı ve benzeri kritik geçiş noktalarından enerji akışını tamamen ikame edebilecek bir çözüm bulunmuyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyelerinin 400 milyon varillik acil petrol stoklarını devreye alma kararının, fiyat artışlarını sınırlamada kayda değer bir etki yaratamayacağını belirten Rizvi, piyasaların bu süreçte doğrudan etkilenmeye devam edeceğini vurguluyor.
Sonuç olarak, jeopolitik gerilimlerin enerji piyasalarındaki arz ve maliyet dengelerini sarsma potansiyeli yüksek. Özellikle petrol temininde yaşanan belirsizlik ve lojistik süreçlerdeki riskler, küresel ekonomilerin büyümesini etkileyebilecek nitelikte. Piyasalarda yatırımcılar, bu riskleri dikkatle izliyor ve kararlarını buna göre şekillendirmek zorunda kalıyorlar.
