ABD Başkanı Donald Trump’ın 27 Şubat açıklaması, 26 Şubat’tan itibaren başlayan nükleer müzakerelerde İran’ın samimi ve açık bir tutum sergilemediğini işaret ederek görüşmelerin gidişatı konusunda memnuniyetsizliğini gösterdi. Bu durum, piyasalarda risk algısını güçlendirdi ve enerji fiyatlarına yönelik baskıyı artırdı.
Gün içinde Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 2,8 artışla 73 dolar seviyesine çıkarak Haziran 2025’ten beri görülen en yüksek kapanışı kaydetti. WTI ise yüzde 2,6 yükselişle 67,17 dolar civarında işlem gördü. Uzmanlar bu hareketleri yükselen askeri ve siyasi gerilimlerin fiyat risk primini artırmasına bağladı.
İran’a karşı ABD ve İsrail’in ortak operasyonlarına ilişkin haberler, 28 Şubat’ta piyasalara açık olduğunda duyuruldu ve bu, bazı anlık tepkilerin oluşmasını engelledi. Aynı dönemde Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin büyük ölçüde durma noktasına gelmesi, enerji arzı konusunda endişeleri tetikledi. Haftanın ilk işlem gününde piyasalar açıldığında ciddi fiyat hareketlerinin görülebileceği beklentisi güçlendi.
Güncel tabloya göre Brent, saat 11.56 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık %8,5 artışla 79,19 dolar seviyesine yükseldi ve Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. WTI için aynı saat diliminde artış %8,1’e ulaştı ve 72,60 dolar civarında işlem görüyor. Piyasa katılımcıları Asya piyasalarının açılmasıyla ham petrol talebinde 10 doların üstünde bir artış öngörüyor.
Bu arada doğal gaz fiyatlarında da gerilimler nedeniyle haftaya aylık olarak yüzde 20’nin üzerinde yükseliş görüldü. Hollanda merkezli sanal gaz borsası TTF’nin nisan vadeli kontratları saat 10.30 itibarıyla megavatsaat başına 40,81 avro olarak kaydedildi. Önceki kapanış 27 Şubat’ta 31,95 avrodu ve bu rakam son 1 yılın en yüksek seviyesine işaret ediyor.
İran’ın OPEC İçindeki Rolü ve Üretim Kapasitesi İran, OPEC içinde üçüncü büyük üretici konumunda bulunuyor ve küresel petrol arzının yaklaşık %4–%4,5’ini karşılıyor. Günlük üretimi yaklaşık 3,3 milyon varil olup, iç tüketimde kullanılan rafineri kapasitesi ise yaklaşık 2,6 milyon varil/gün seviyesinde. LPG dahil ihracatı ise geçen yıla ait verilerle yaklaşık 820 bin varil/gün olarak raporlanıyor.
Hürmüz Boğazı ve Stratejik Önemi Dünya ticaretinin çok büyük kısmı bu su yolundan geçiyor; yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü günlük bu geçitten küresel pazarlara ulaşıyor. Özellikle Orta Doğu üreticileri için bu geçit kritik rol oynuyor ve küresel doğal gaz ticaretinin de yaklaşık %20’si bu rota üzerinden gerçekleşiyor. Eğer İran arzında bir düşüş olursa, OPEC ülkelerinin yedek üretim kapasitesi devreye girerek bir miktar telafi sağlar; ancak son dönemde bu tampon kapasitenin daraldığına dair işaretler bulunuyor.
Güney Pars Doğal Gaz Sahası ve Küresel Önemi İran’ın Güney Pars sahası, dünya doğal gaz rezervlerinin önemli bir bölümünü barındırıyor. Bu sahada üretilen gazın büyük kısmı iç tüketimde kullanılırken, dışa aktarım oranı düşüktür. Güney Pars’ın yaklaşık 500 trilyon fit küp gaz bulunduğu tahmin edilmekte; bunun yaklaşık 360 trilyon fit küpü üretilebilir rezerv olarak değerlendiriliyor. 2024 doğal gaz üretimi yaklaşık 276 milyar metreküp olarak kayda geçmiş ve bu miktarın yaklaşık %94’ü iç tüketimde kullanılmıştır.
