Ukrayna savaşlarını ve İran’a yönelik çatışmaları takip eden dönemde Avrupa genelinde jet yakıtı tedarik sıkıntıları artıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki hareketlilik, bazı havaalanlarının operasyonlarını olumsuz etkileyerek ağustosta yaz turizm sezonunun yükünü daha da ağırlaştırabilir. Parafin (jet yakıtı) stoklarındaki erimenin hızlandığını gösteren raporlar, askeri hareketliliklerin arz üzerinde baskı kurduğunu gösteriyor.
ACI Europe Genel Direktörü Olivier Jankovec ve AB Komisyonu’na iletilen bilgi notlarında, mevcut durumun ilk bildirilenden daha kritik olduğuna dikkat çekildi. Özellikle bu yaz turizm yoğun geçerse, havayolu uçuş programlarının riske gireceği belirtiliyor. Dünya jet yakıtı arzının yaklaşık %40’ının Hürmüz üzerinden akışını gösteren raporlar, Avrupa’daki bazı ülkelerin stratejik rezervlerinin yalnızca kısa süreli dayanacağını işaret ediyor. Bu durumda, rezervlerin tüketilmesi sonrası karne uygulamasına geçilmesi gerekeceği ifade ediliyor.
İtalya’da tedarik zincirindeki aksaklıklar nedeniyle bazı havalimanlarının acil durum planlarına geçtiği bildiriliyor. ABD-İran ateşkesi yürürlükte olsa da yakıt maliyetlerinde belirgin bir düşüş henüz gözlenmiyor. Hürmüz Boğazı’ndaki trafik sıkışıklığı sürerken Basra Körfezi’nde yaklaşık 170 milyon varil petrol bekletiliyor. Jet yakıtı fiyatı, düşüş beklenen güne kıyasla artarak tona yaklaşık 1.573 dolar seviyesine ulaştı ve bu yükseliş Avrupa ekonomileri üzerinde ciddi baskı yaratıyor.
“Ciddi zararlar kaçınılmaz olabilir” Jankovec’in mektubunda, jet yakıtı kıtlığının bağlantı kopukluklarına yol açabileceği ve bunun Avrupa ekonomisine ağır bir yük getireceği ifade edildi. Avrupa Komisyonu’ndan havacılık yakıtı için ortak satın alma ve olağanüstü önlemler gibi adımların hızlıca değerlendirilemesi talep edildi. Ayrıca rafineler için yakıt üretimini koruyucu yükümlülükler gündeme getirildi.
Bu tabloya ek olarak, uçuşlarla bağlantılı maliyetlerin yükselmesi, turizmden büyük ölçüde faydalanan ülkelerin ekonomilerini de olumsuz etkileyebilir. Hükümetler ve sektör temsilcileri, yakıt maliyetlerindeki bu artışa karşı destek mekanizmalarını güçlendirmek için adımlar atıyorlar. Fransa ise çiftçilere yönelik yakıt ve girdi maliyetlerini hafifletmek amacıyla 20 milyon euro ek destek paketini hayata geçiriyor. Başbakan Sebastien Lecornu, savaşın tarım sektörünü doğrudan etkilediğini söyleyerek mazot ve gübre fiyatlarındaki yükü azaltmaya yönelik önlemleri vurguladı.
