Van Kalesi’nin kuzey kesiminde yer alan höyükte sürdürülen arkeolojik kazı çalışmalarında, Türkiye’nin ve bölgenin tarihine ışık tutan önemli bir bulgu gün yüzüne çıkarıldı. Bu keşif, özellikle Urartu medeniyetine ait kadınlara özgü izlerin korunması ve sergilenmesi açısından büyük bir öneme sahip olup, sanat ve kültür dünyasında geniş yankılar uyandırdı. 2018 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erkan Konyar liderliğinde gerçekleştirilen kazılarda, ülkemizin zengin kültürel mirasının en nadide parçalarından biri olan ayak izi kalıbı keşfedildi. Bu iz, yalnızca bir arkeolojik bulgu olmanın ötesinde, geçmiş yaşam biçimlerini, kadınların gündelik yaşam içerisindeki rollerini ve toplum yapılarındaki yerlerini anlamamızda yeni kapılar aralıyor.
Kalıbı alındıktan sonra özgünlüğü ve korunması amacıyla dikkatli bir biçimde yerinden ayrılan ayak izi, uzmanlarca detaylı antropolojik incelemeye tabi tutuldu. Yapılan analizler, bu izlerin milattan önce 6. ile 9. yüzyıllar arasına tarihlendirildiğini ve yaklaşık 36 numara ayak büyüklüğüne sahip bir kadına ait olduğunu ortaya koydu. Bu bulgu, Urartu’nun kadınlarına ait ilk somut iz olarak, tarihsel ve kültürel araştırmalara yeni bir boyut kazandırdı. Ayrıca, ayak izinin kerpiç üzerine basılmış olması, o dönemin mimari ve inşaat tekniklerine dair önemli ipuçları taşıyor. Bu izler, yalnızca teknik bir veri değil, aynı zamanda binlerce yıl öncesine dayanan bir yaşamın ve emeğin sessiz tanıklarıdır.
Sergilenen Eser ve Anlamı
Van Müzesi’nde gerçekleştirilen ve “100+2 Süreli Müze Sergileri Projesi” kapsamında ilk defa sergilenen bu ayak izi, ziyaretçilere geçmişin kapılarını aralıyor. Sergi, 31 Ağustos’a kadar açık kalacak ve gezginlere, yalnızca tarihi bir nesneyi değil, aynı zamanda kadının toplum içindeki yerini, emeğini ve yaşamını anlamaya davet ediyor. Müzede görevli Müdür Bülent Demir, yaptığı açıklamada, “Van Müze Müdürlüğü olarak, 100+2 sergisi kapsamında Urartu döneminden günümüze kadın temasıyla hazırladığımız sergimizi gururla sunuyoruz. Bu eser, kerpiç üzerine basılmış özgün ayak izi, sergimizin en dikkat çekici ve anlamlı parçalarından biri olmuştur. Bu eser, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle, Prof. Dr. Erkan Konyar liderliğinde 2018 yılında Van Kalesi Höyüğü kazılarında ortaya çıkarılmıştır,” şeklinde ifadelerde bulundu.
Kadın Emeğine ve Günümüz Perspektifi
Kerpiç üzerinde bulunan bu anlamlı iz, geçmişte kadınların günlük yaşamda aktif rol aldığını ve özellikle inşaat ile yapı üretiminde önemli katkıları olduğunu göstermektedir. Demir, bu izlerin, o dönemde kerpiç yapımında ve döşemesinde kadınların emeğinin ve becerisinin bir göstergesi olduğunu vurguladı. Yapılan etnografik çalışmalar, günümüzde olduğu gibi geçmişte de kerpiç ve inşaat işlerinin büyük oranda ev halkı ve özellikle kadınlar tarafından gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor. Burada söz konusu izler, yalnızca bir teknik detay değil, aynı zamanda binlerce yıl öncesine ait gündelik yaşamın ve emeğin sessiz ama güçlü kanıtlarıdır. Bu bağlamda, sergilediğimiz eser, sadece bir nesne olmanın ötesinde, kadının toplumdaki yerini ve üretimdeki katkısını simgeleyen tarihi ve kültürel bir simgedir. Bu izler aracılığıyla, kadınların emeğine ve yaşamlarına dikkat çekmek, aynı zamanda tarih boyunca var olmuş ve var olmaya devam eden bu gerçeği gün yüzüne çıkarmak amacını taşıyoruz.
