Satala Antik Kenti’nin nekropol alanında sürdürülen kazılar, 2025 yılında sürpriz bir buluntuya yol açtı. Yaklaşık 20 santimetre yüksekliğindeki İsis büstü, bir lejyon mezarlığında açığa çıkarıldı ve bu buluntu, hem bilim dünyasında hem de kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Restorasyon süreci tamamlandığında, eser Gümüşhane Müzesi’nde sergilenecek.
Kentin uzun geçmişine işaret eden bu keşif, lejyonerlerin yalnızca Roma kökenli askerlerden oluşmadığını, doğu yönelimli tanrıçalara da tapındıklarını somut bir biçimde gösteriyor. Söz konusu büstün, Mısır tanrıçası İsis’e ait olduğu ikonografik incelemeler sonucunda kesinleşti. Bölgedeki geçmişte Mitra tapınımına dair objelerin de bulunması, bu keşfin çok katmanlı dinî pratiklere ışık tutması anlamını taşıyor.
Kazı başkanı Dr. Öğr. Üyesi Elif Yavuz Çakmur, buluntunun Satala kazılarının gelecek yıllardaki yeni keşiflere kapı araladığını vurgulayarak, bu durumda kültler arası inanç çeşitliliğinin somut bir göstergesinin ortaya konduğunu belirtti. Ayrıca 1872’de çıkarılan Afrodit büstünün ardından, 150 yıl sonra bölgede yasal bir biçimde bulunan ikinci büstün bugünlere ulaşması, Satala’nın arkeolojik önemini bir kez daha teyit ediyor.
İSİS BÜSTÜ SATALA’NIN BİN ILKİ TARİHİNE IŞIK TUTUYOR başlığıyla kayda geçen açıklamalarda, büstün orijinal formunu korumaya çalışan restorasyon çalışmalarının, taht biçimli tacın kısmen kayıp olmasına rağmen tamamlanacağı kaydedildi. Eserde ayrıca İsis düğümü olarak bilinen simge de belirgin bir biçimde görülebiliyor; bu ayrıntı, büstün dini ikonografisini güçlendiriyor.
Restorasyon süreci tamamlandığında eser, Satala’nın zengin tarihini aydınlatan bir referans olarak Gümüşhane Kent Müzesi’nde yeniden ziyaretçilere açılacak. Bilim insanları, bu buluntunun hem lejyonerlerin inanç repertuarını genişlettiğini hem de bölgenin antik dünyadaki dini çeşitlilik açısından merkezî bir örnek sunduğunu ifade ediyorlar. Kazı ekibi, buluntuya ilişkin bilimsel yayın hazırlıklarını da sürdürüyor ve çalışmanın uluslararası arkeoloji çevrelerinde yankı bulması için çaba gösteriyor.
