İshale ilişkin ilk akla gelen düşünceyi bir kenara bırakıp nedenlere odaklanmak, tedavi ve korunma yöntemlerini daha net ortaya çıkarır. Yaz sıcaklarıyla birlikte dikkat çeken vakalarda, Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Sarıkaya dikkat çekici bir yaklaşım sunuyor: İshalin nedeni her zaman mikrop değildir.
Laktoz intoleransı, gluten hassasiyeti veya sindirim sistemi bozuklukları gibi durumlar da ishalin arkasında bulunabilir. İSHAL BİRÇOK NEDENE BAĞLI OLARAK GELİŞEBİLİR diye vurgulayan Prof. Dr. Sarıkaya, mikroorganizmaların yanı sıra alerjiler veya irritabl bağırsak sendromu gibi etkenlerin de söz konusu olabileceğini belirtiyor: “Genellikle bakteriler, virüsler ve parazitler ishalin başlıca nedenleridir. Ancak besin intoleransları ve inflamatuvar bağırsak hastalıkları da tabloya eşlik edebilir.”
AKUT VE KRONİK ISHAL FARKLI DEĞERLENDİRİLİR dediğinde ishalin süresine göre sınıflandırmanın önemli olduğuna dikkat çekiliyor. “Akut ishal birkaç gün içinde kendiliğinden geçer ve iki haftayı aşmaz. Kronik ishal ise dört haftadan uzun sürer; bu durumda altta yatan nedenleri tetkik etmek gerekir.”
TANI İÇİN DIŞKI TESTLERİ VE İLERİ İNCELEMELER bölümünde dışkı analizlerinin rolü vurgulanıyor. Prof. Dr. Sarıkaya, “Dışkı testleri etken mikroorganizmayı belirleyebilir; aynı zamanda lökosit ve yağ varlığı ölçülür, gerektiğinde dışkı kültürü yapılır. Sıvı ve elektrolit kaybını izlemek için biyokimyasal testler uygulanır. Kronik ishal durumunda gastroskopi veya kolonoskopi gibi ileri tetkikler gereklidir.”
Günlük hayatta ishalden korunmada en temel önlem el hijyenidir. Prof. Dr. Sarıkaya’nın önerisi şu şekilde özetlenebilir: “Yemeklerden önce ve sonra, tuvalet sonrası eller bol sabunlu suyla iyice yıkanmalı; seyahatlerde pişmiş gıdalar tercih edilmeli, açıkta satılan veya uzun süre bekleyen yiyeceklerden kaçınılmalıdır. Şişe suyu kullanılmalı ve buzdan uzak durulmalıdır.”
BESLENMEDE SIVI VE ELEKTROLİT DENGESİ KORUNMALI başlığı altında ise ishal döneminde beslenmenin önemine değiniliyor. Prof. Dr. Sarıkaya, “Yağlı, asitli ve baharatlı gıdalardan uzak durmalı; bol sıvı tüketilmelidir. Su ve ayran gibi içecekler tercih edilebilir, ancak gazlı içeceklerden kaçınılmalıdır. Yaşlılar ve çocuklar sıvı kaybına karşı daha hassastır; gerekirse rehidratasyon solüsyonları kullanılabilir.”
Probiyotiklerin bağırsak florasını yeniden dengelemeye yardımcı olabileceğini söyleyen Sarıkaya, “Ağır belirtiler veya ateş varsa bakteriyel kaynaklı olabilir; bu durumda mutlaka doktora başvurulmalı ve uygun tedavi planı uygulanmalıdır.”
