Gastroenteroloji uzmanları, toplumun yaklaşık her 10 kişisinden birinde görülen safra taşı hastalığı konusunda uyarıda bulundu. Safra taşlarının çoğu zaman sessiz ilerlediğini ve yıllarca belirti vermeyebildiğini söyleyen Prof. Dr. Mehmet Asıl, erken tanının hayati öneme sahip olduğunu vurguladı. Asıl ayrıca, tedavi edilmediğinde safra yolu tıkanması, iltihap ve pankreatit gibi ciddi sorunlarla karşılaşabileceğimizi belirtti: “Asıl tehlike sessiz ilerlemesidir.”
HER 10 KİŞİDEN BİRİ RİSK ALTINDA Safra taşları, karaciğerin altında bulunan safra kesesinde oluşan kolesterol veya safra pigmentlerinden meydana geliyor. “Türkiye’de ve dünyada her 10 kişiden birinde safra taşı bulunuyor. Kadınlarda, 40 yaş üzerindeki bireylerde, kilolu kişilerde ve hızlı kilo verenlerde risk daha yüksektir.”
BELİRTİLER GENELLİKLE MİDE AĞRISIYLA KARŞILANIR Genellikle sessiz olan safra taşları, belirti verdiğinde yaşam kalitesini ciddi şekilde bozabilir. Prof. Dr. Asıl şu açıklamayı yaptı: “Karın sağ üst kısmında, özellikle yağlı yemeklerden sonra artan ağrı tipiktir. Ağrı sırt ya da sağ omuza da yayılabilir. Ayrıca bulantı, kusma, şişkinlik ve hazımsızlık görülebilir. Ciltte sararma ve koyu renkli idrar, safra yollarının tıkandığına işaret eder.”
TEDAVİ EDİLMEZSE HAYATİ RİSK Taşlar tedavi edilmediği takdirde ciddi sonuçlara yol açabilir. “Safra kesesi veya safra yollarının iltihabı, safra yolu tıkanması ve akut pankreatit gibi komplikasyonlar ölümcül seyredebilir.”
TANI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ Tanıda en sık başvurulan yöntem abdominal ultrasonografidir. “Ultrason basit, güvenilir ve zararsızdır. Gerektiğinde MRCP ya da endoskopik ultrasonografi gibi ileri teknikler kullanılabilir.” Asıl tedavi konusunu şöyle özetledi: “Şikâyet yaratmayan sessiz taşlarda genellikle cerrahi gerekmez. Ancak ağrı, bulantı ya da kusma gibi belirtiler varsa tek çözüm ameliyattır. Günümüzde laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılan safra kesesi ameliyatları kısa sürer ve hastalar birkaç gün içinde normal yaşamlarına döner.”
KORUNMANIN YOLU SAĞLIKLI YAŞAMDAN GEÇİYOR Düzenli egzersiz, yavaş kilo kaybı, lifli ve dengeli beslenme ile yeterli su tüketimi, safra taşlarını önlemede önemli rol oynar. “Hızlı kilo verme diyetlerinden kaçınılmalı. Kadınlar, hamileler, ailesinde safra taşı öyküsü olanlar ve diyabet hastaları düzenli kontrol yaptırmalı.”
TAŞ KÜÇÜK OLABİLİR AMA ETKİSİ BÜYÜK OLUR Prof. Dr. Asıl açıklamasını şu sözlerle bitirdi: “Safra taşları küçük olabilir, ancak hayati komplikasyonlara yol açabilir. Şikâyetleri hafife almayın, tanı koydurun ve gecikmeden tedavi olun. Safra kesesi alındığında normal bir yaşam mümkündür; önemli olan geç kalmamaktır.”
