Türkiye, Eskişehir yakınlarında keşfedilen nadir toprak elementleri (NTE) rezervlerinin küresel ticarette yaratacağı etkiyi giderek daha net biçimde göstermeye başladı. NTE’ler savunma sanayinden yenilenebilir enerji sistemlerine, elektrikli araçlardan iletişim ve uzay teknolojilerine kadar pek çok alanda kritik rol oynuyor ve bu durum, Çin’in dünya rezervlerindeki büyük payı ile ABD’nin teknoloji bağımlılığını yeniden gündeme getiriyor.
Nikkei, Türkiye’nin NTE keşfinin uluslararası geçerliliğe kavuşması için Avustralya’daki Joint Ore Reserves Committee (JORC) ile doğrulama süreçlerini başvurduğunu vurguluyor. Bu adımlar, doğrulanırsa Türkiye’nin Çin ve Brezilya’dan sonra dünya sıralamasında üçüncü büyük NTE rezervine sahip ülkeler arasına gireceğini öne sürüyor. Ayrıca gelen bilgiler, Türkiye’nin potansiyelini değerlendirmek adına yabancı teknoloji ortaklıkları arayışında olduğunu gösteriyor.
Devlet eliyle işletilecek bir yaklaşımın vurgulandığı açıklamalarda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Beylikova bölgesinde 1200 ton kapasiteli pilot tesisin ilk denemelerinde %90’ın üzerinde başarı elde edildiğini bildirdi. Bakan Bayraktar, Türkiye’nin sahadaki değeri artırmak için Çin, ABD, Avrupa, Kanada ve Avustralya ile görüşmeler yürüttüğünü belirtti.
Bakan Bayraktar, ABD’ye NTE satışının söz konusu olmadığını ve Beylikova sahasının devlet eliyle işletileceğini net bir biçimde ifade etti. Beylikova’nın dünyadaki en büyük ikinci NTE rezervine sahip olması dikkat çekiyor ve bu saha, geçmişte toryum amaçlı olarak keşfedilmiş bir alan olarak kayıtlarda yer alıyor. Toryum sahası daha sonra Eti Maden’e devredildi; bu da devlete ait bir süreç olarak öne çıkıyor.
Keşif sonrası 2020’de kurulan pilot tesis, saflaştırma çalışmalarını hızlandırma amacı taşıyor. Önümüzdeki yıl temel atılarak iki yıl içinde tesisin faaliyete geçirilmesi hedefleniyor. Saflaştırma teknolojisinin elde edilmesi için üniversiteler ve araştırma kurumlarıyla işbirlikleri sürüyor. Teknolojiyi daha hızlı kazanma yönündeki çaba, dünya çapında var olan teknolojiye sahip olan ülkelerle –Çin, Avrupa ülkeleri, Kanada ve Avustralya– görüşmeleri de içeriyor.
