Türkiye’den iş insanları ve girişimcilerin, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, İngiltere ve ABD’ye yapacakları ziyaretlerde karşılaştıkları vize süreçleri, toplantılar, fuarlar ve iş görüşmeleri üzerinde doğrudan bir baskı yaratıyor. Randevu bulma sıkıntısı yüzünden ekspres vize adı altında daha yüksek ücretler ödemeye zorlanan işletmeler, süreçleri hızlandırma adına ek maliyetlerle karşılaşıyor.
ABD için vize ücreti 185 dolar olarak belirtilirken, hızlı/öncelikli başvuru için yaklaşık 400 dolar daha ek ödeme yapma zorunluluğu doğuyor. İngiltere için standart ücret yaklaşık 180 dolar, hızlı başvuru için ise 500–1000 pound arasında ek maliyetler söz konusu. Schengen vizesi ise AB ülkelerini kapsadığı için 90 euro talep ediliyor. Bununla birlikte danışmanlık firmalarının hizmet bedelleri de firmadan firmaya değişiklik gösteriyor.
İş dünyasının en önemli sorunu olarak vize süreçlerinin hızla çözülmesi gereği öne çıkıyor. İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, “Randevu sistemi acilen çözülmeli; hızlı ve uzun süreli vize uygulamaları ticari ilişkileri hızlandıracaktır.” diyerek mevcut durumun ihracatçılar için ne kadar kritik olduğuna vurgu yapıyor. AB’nin Türk vatandaşlarına vize serbestisi hedefi, randevu sıkıntısı giderildiğinde rekabet gücünü artırabileceği için kilit bir adım olarak görülüyor.
Ticari sırrılar ve belgelerin talep edilmesi başlığı altında, STA müzakerelerinin ikinci turu için hazırlanan görüşmelerde İngiltere’ye yapılacak kısa ziyaretlerde istenen ek belgeler gündeme geliyor. Örneğin 2 günlük iş görüşmesi için tapu kaydı, şirket finansal tabloları ve seyahatin uğrak kişilerinin anne-babasının mezun olduğu okullarının belgelenmesi istenebiliyor. Ayrıca vize başvurusu sırasında ilave ücretler ve fotokopi/kurye maliyetlerinin söz konusu olması da dile getirilen şikayetler arasına giriyor. Bazı durumlarda, ticari sır kapsamındaki bilgilerin talep edilmesi de eleştiriliyor.
İkinci tur STA müzakerelerinin eylül ayında Londra’da yapılması planlanıyor. Türkiye, İngiltere pazarına erişimde vize ve çalışma izni süreçlerindeki sorunların çözülmesini, anlaşma metninde bu sorunlara çözüm üretilmesini talep ediyor. Hedef, AB’nin Türk vatandaşlarına vizesiz seyahat imkanı tanıması; bu gerçekleşene kadar mevcut vize sorunlarının kalıcı olarak çözüme kavuşturulmasıdır.
