Raflarda görülen indirimlerin gerçek olup olmadığı son dönemde tartışma konusu. Özellikle meyve ve sebze gibi kısa ömürlü ürünlerde gün içi değişen fiyatlar, tüketicilerin hangi ürünü en uygun fiyattan aldığını dikkatle izlemelerine yol açıyor. Gerçek indirim için kısa ömürlü ürünlerde o günün en düşük fiyatı, uzun ömürlü ürünlerde ise son 30 gün içindeki en düşük fiyat uygulanması gerektiğini savunan görüşler öne çıkıyor. Aksi halde 90 bin lira seviyesinde cezaların gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
En çok hareketli kategori meyve-sebze: Tüketici yüksek fiyata karşı satın almama tercihini kullanırken, talebin düşmesi sebze ve meyvede zorunlu indirimlere yol açıyor. Üzüm gibi üretimin düşük olduğu ürünlerde stok tutma eğilimi ve yüksek fiyatlar nedeniyle başlayan indirimler son haftalarda fiyat düşüşleriyle raflara yansıyor. Elmada yazlık hasat devreye girince depo stoku eritilmesi için indirimli fiyatlar uygulanıyor. Zeytinyağı da yeni hasat yaklaşırken rafta kalınca hızla fiyat indirildi; 600 lirayı aşan litre fiyatı 450 liraya kadar geriledi. Üretici ise sıcak havalarda günlük verim kaybı yaşarken, marketler neredeyse maliyetin altında ürünleri raflara taşıyor.
Süt ürünlerinde dalgalı hareket: Süt üreticileri Ağustos itibarıyla çiğ süt litre alım fiyatını 18.35 TL olarak görüyor; maliyetler karşısında bu değerin yetersiz kaldığını savunan sektör, sanayinin daha düşük fiyatlardan alım yaptığını belirtiyor. Tüketiciye ise peynir gibi bazı ürünlerde haftalık hareketlenen fiyatlar karşısında “indirim” diye sunumlar yapılıyor. Bir tüketici örneğinde kaşar peyniri 600 gramlık paket için önceki hafta 175 TL, geçen hafta 160 TL, şu an 170 TL olarak görüldüğünü paylaşıyor; ancak indirim ibaresinin sürekli değiştiği belirtiliyor.
Limon ve narenciye durumundaki değişim: Limon, son yıllarda fiyat hareketliliğinin en belirgin olduğu bahçe ürünü. Üretimin azalması ve iklimsel sorunlar nedeniyle kilo fiyatları zaman zaman 200 TL’yi geçiyor. Yazlık çeşitlerin hasadı sürüyor; ancak sıcaklıklar nedeniyle ürün kaybı yaşanıyor ve ilerleyen günlerde fiyatlarda gevşeme bekleniyor.
Tüketicinin gücü ve piyasanın dengesi: Tüketici Derneği Başkanı Aydın Ağaoğlu, fiyatların doğal olarak düşebileceğini, ancak indirim olarak sunulan kampanyaların haksız fiyat yansıtmaları taşıdığını ifade ediyor. “İndirim yalansa cezası büyük. Tüketici haksız fiyatı bildirmeli” diyen Ağaoğlu, piyasanın talep düşüklüğü veya yeni hasat gibi nedenlerle gerilediğini, bu durumun artık bir kampanya olarak sunulmasının engellenmesi gerektiğini vurguluyor.
Denetimler ve yaptırımlar artıyor: Ticaret Bakanlığı’nın genel denetimleri kapsamında ulusal zincir marketlere yönelik çalışmalar sonucunda 24 milyon TL idari para cezası uygulanırken, Tarım ve Orman Bakanlığı Temmuz ayında 207 milyon TL ceza kesti ve 29 gıda işletmecisi hakkında suç duyurusunda bulundu.
