Yapay Zeka ve Veri Ekonomisi: Geleceğin Temel Taşı
Yapay zeka, günümüz iş dünyasında rekabet gücünü belirleyen en önemli unsurlardan biri haline geldi. Bu teknolojinin yaygınlaşması, sadece şirketlerin verimliliğini artırmakla kalmıyor, aynı zamanda veri ekonomisinin büyümesine de büyük katkı sağlıyor. Bu bağlamda, veri ekonomisi dünya genelinde hızla büyüyen bir sektör olarak dikkat çekiyor. Avrupa Komisyonu’nun öngörülerine göre, Avrupa Birliği’nin veri ekonomisinin 2025 yılı itibarıyla 829 milyar Euro değerine ulaşması ve bu değerin bölgesel GSYİH’nın %2 ila %6’sını oluşturması bekleniyor. Bu durum, verinin ekonomik sistemdeki yerinin ne denli büyük olduğunu gözler önüne seriyor.
Ayrıca, Avrupa Veri Pazarı Raporu’na göre, veri pazaryerleri 2025 yılına kadar küresel ekonomiye 150 milyar dolarlık bir katkı sağlayacak. Türkiye’de de veri ekonomisinin gelişimi hız kesmeden devam ediyor. Ülkemizdeki veri pazaryerleri, veri odaklı iş modellerinin yaygınlaşmasıyla birlikte daha da güçleniyor. 2022-2027 yılları arasında Türkiye’de veri merkezlerine yapılacak yatırımların 365 milyon doların üzerinde bir büyüme göstermesi bekleniyor.
Yapay zekanın yaygınlaşması, teknolojik gelişmelerin hızını artırırken, Galaksiya CEO’su ve aynı zamanda veri pazaryeri olan deepin’in Kurucusu Erdem Eser Ekinci, yapay zeka çözümlerinin temel ihtiyaçlarının başında verinin geldiğini vurguluyor. Ekinci, bu konuda şunları ifade ediyor: “Ulusal pazarda yerli girişimlerin varlıklarını korumaları ve egemenliklerini kurabilmeleri için veri pazaryerlerinin kurulması elzem. Yapay zeka, veri odaklı iş modelleri ve veri pazaryerlerinin oluşturulması ile Türkiye, dijital dünya sahnesinde önemli bir aktör haline gelebilir. Avrupa Birliği bu gerçeğin farkında ve veri ekonomisinin önemini kavrayarak yasal düzenlemelere gidiyor, veri pazaryerleri kuruyor. Biz de bu alanda öncülük ederek Türkiye’nin ilk veri pazaryerini, deepin’i kurduk. Türkiye’deki önemli veri sağlayıcılarını bir araya getirerek, sektöre özel yapay zeka çözümlerinin küresel ölçekte rekabet edebilirliğini artırmayı hedefliyoruz.”
Veri Ekonomisinde Büyüme ve Yasal Düzenlemeler
Veri ekonomisinin kritik bir parçası olan yapay zeka, geleceğin iş modellerini şekillendiriyor. IDC’nin raporuna göre, üretici yapay zekanın 2027 yılına kadar tüm yapay zekanın %30’unu oluşturacağı öngörülüyor. Bu da yapay zekanın veri ekonomisine olan katkısının giderek artacağı anlamına geliyor. 2023 yılı itibarıyla, veriden para kazanma oranı, 2022’ye kıyasla %20.6 oranında artarak 25.4 milyar Euro’ya ulaştı. Bu büyüme, veri pazarının kendisinden çok daha hızlı gerçekleşti. 2025 yılından itibaren yıllık %4.1 bileşik büyüme oranı ile bu rakamın 2030 yılında 42,3 milyar Euro’ya ulaşması bekleniyor.
Avrupa Birliği, veri ekonomisinin güvenli ve adil bir şekilde gelişimini sağlamak amacıyla Data Act ve AI Act gibi yasal düzenlemeleri hayata geçirdi. Bunun yanı sıra, IDSA (International Data Space Association) adında bir birlik oluşturarak, kurumlar arası güvenli ve etkin veri paylaşımını mümkün kılacak teknik protokolleri belirledi. AB’nin bu düzenlemelerle veri ticaretine olan güveni artırmayı ve veri ekonomisinin büyümesini hızlandırmayı hedeflediği belirtiliyor.
Avrupa Komisyonu, Avrupa endüstriyel verilerinin yaklaşık %80’inin kullanılmadığını ve bu düzenlemelerin 2028 yılına kadar 270 milyar Euro ek GSYİH yaratacağı tahmininde bulunuyor. Ekinci, bu durumu şöyle değerlendiriyor: “AB, verisine sahip çıkma konusuna öncelik verdi ve veri yasaları çıkararak geleceğini kurtarmayı planlıyor. Makine öğrenmesi tekniklerinde olgunlaşmak için yapay zeka fabrikaları kuruyor. Kurumsal firmalar, her yıl kendi verisini satarak duran veriden gelir elde ediyorlar. Biz de küresel yapay zeka firmalarına tüm ulusal pazarımızı kaptırmamak ve rekabette ayakta kalabilmek için verimize sahip çıkmalıyız. Veri ekonomisine yatırım yapmamız şart.”
“Türkiye’nin ilk veri pazaryerini deepin’i kurduk ve herkesi iş birliğine çağırıyoruz. Veri ekonomisinin hızla büyüyen bu dönemde, yapay zeka fabrikalarının ve veri pazaryerlerinin önemi her geçen gün artıyor. Veri odaklı iş modellerine yapılacak yatırımlar son derece kritik. Türkiye’nin bir veri haritasının çıkarılması gerekiyor. Bu verinin hareketi ve erişimi kontrol altına alınmalı ki kendi verimize sahip olalım. Böylece küresel yapay zeka firmalarıyla rekabet edebilir ve ulusal güvenliğimizi sağlayabiliriz.”
