ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyareti sonrası İran’a yönelik sert uyarılar, petrol piyasalarını hareketlendirdi ve bu durum küresel borsalarda değer kayıplarına yol açtı. Brent tipi petrol yüzde 1.98 artışla 110 dolar sınırını aştı; Haziran vadeli WTI ise yaklaşık %2.43 yükselerek 105.98 dolara çıktı ve bu ayın en yüksek seviyesini gördü. Orta Doğu’daki çatışmaların enerji arzı üzerindeki belirsizliği artırması nedeniyle fiyatlar baskı altında kaldı. Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatların akışında yaşanan sorunlar ve artan sigorta maliyetleri, enerji arzı endişelerini güçlendirdi.
Uluslararası petrol ihracatında artan gerilim Irak, Nisan ayında Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 10 milyon varil petrol ihraç ettiğini duyurdu; savaş öncesi dönemde ortalama aylık ihracat 100 milyon varil civarındaydı. Trump’ın Pazar günü sosyal medya üzerinden İran’a çağrılarının ardından petrol fiyatları 110 doların üzerinden geri çekildi ve akşam saatlerinde yapılan açıklamada Katar, Suudi Arabistan ve BAE’nin talepleriyle bazı planların ertelendiği kaydedildi.
Enflasyon baskısı ve küresel yazılar Yükselen petrol maliyetleri, enflasyon endişelerini güçlendirdi ve dünya genelinde devlet tahvili faizlerini yükseltti. Bu durum, özellikle Rusya’ya karşı uygulanacak yeni yaptırımları gündeme taşıdı. Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, Rus enerji kaynaklarına yönelik yaptırımları içeren bir tasarının ilerlediğini ve ABD Başkanı’na geniş yetkiler vereceğini belirtti; tasarının yürürlüğe girmesi durumunda dünya ekonomisine karşı daha güçlü bir baskı aracı sağlanacağı düşünülüyor. Ancak uygulanabilirlik konusunda uzmanlar kararın Trump’ın elinde olduğunu vurguluyorlar.
Global piyasalarda iş kayıpları ve enerji maliyetleri ILO’nun raporu, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın sadece finans piyasalarını değil, küresel istihdamı da tehdit ettiğini gösteriyor. Orta Doğu’daki çatışmalar ve artan enerji giderleri, 2026’da 14 milyon, 2027’de ise 43 milyon tam zamanlı iş kaybına yol açabilir. Petrol fiyatlarındaki yüzde 50’lik artış senaryosunda, dünya genelinde reel iş gücü gelirlerinin bu yıl %1.1 ve gelecek yıl %3 oranında düşmesi bekleniyor.
ABD tüketici faturaları ve enerji maliyetleri İran’a yönelik askeri müdahaleler ve Hürmüz Boğazı’ndaki kapanış olasılıkları, akaryakıt fiyatlarını yükseltiyor. ABD’de galon başına benzin maliyetinin 4.50 doların üzerine çıkması bekleniyor; bu durum federatif akaryakıt vergilerinin askıya alınması gibi önlemleri gündeme getiriyor. Yükselen enerji giderlerinin gıda ve mortgage faizlerine olan etkisi de sürüyor; 30 yıllık sabit mortgage oranları son dönemde yaklaşık yüzde 7 seviyelerine yaklaşırken Kanada ve Avrupa’da da benzer bir tablo gözlemleniyor.
