Bugün konuşmalarında Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ateşkes sürerse etkilerin de sürüp geleceğini ancak kalıcı ve geri çevrilemez olmadığını vurguladı. Süreçte kilit olan unsur, krizin olaylarının yayılışı ve süresidir. Başlangıçta öngörülen sürenin bir süre için uzuyor olması, şu an için 45 gün civarında bir değin sürenin bulunduğunu gösteriyor. Kriz anında taraflardan edinilen ilk izlenimler, savaşın birkaç hafta sürmesini ya da bir ay gibi kısa bir dönemi hedeflediğimizi belirtirken, aslında 1,5 ay gibi bir süreye yakın bir duruş kaydedildi. Bu öngörüler dışına çıkılmadığı da altı çizildi.
Şokları yöneten kapasitenin güçlülüğü ortaya çıktı Geçen yıl, dış şokların etkilerini yönetmede ve ticaret savaşlarının yarattığı riskleri azaltmada ortaya konulan dayanıklılık öne çıktı. Kuru bir yılın arkasında dahi programımız, bu tür şoklara karşı sağlam duruş sergiledi. Şimdi ise savaşın başladığı gün hemen ardından ilgili tüm birimler bir araya getirilerek finansal istikrar toplantısı yapıldı ve Türkiye’nin etkilerini asgariye indirmek için hangi adımların atılması gerektiğine karar verildi. Piyasaların işleyişinin korunması, kriz anında gelen ani tepkilerin yönetilmesi açısından hayatiydi; bu nedenle ikincil piyasadaki tahvil faizleri 150-200 baz puan düşerken CDS’ler 250’nin altına indi. Bu süreçte doğru tepkilerin zamanında verilmesi, bugün elde edilen bu faydaların temelini oluşturdu.
Türkiye, gelişmekte olan ülkeler arasında daha iyi bir performans sergilemiş durumda. Güney Kore ve Endonezya gibi piyasalarda yaşanan düşüşlere karşı ülkenin borsaları dayanıklı çıktı. Bu durum, eşel sistemiyle yapılan müdahalelerin de etkisini gösteriyor; mazot ve benzin gibi ana girdilerdeki maliyetlerin bütçe üzerinden kontrol altına alınması, enflasyon baskısını hafifletiyor. Eğer eşel sistemi uygulanmamış olsaydı, mazotun litre fiyatı 103 TL, benzin ise 78 TL civarında olabilirdi; bugün ise bunlar 86 ve 64 TL seviyelerinde seyrediyor.
Şoklar karşısında kredibilite ve rezervler kilit rol oynuyor Zamanında atılan adımlar, dış şoklara karşı dayanıklılığı artırdı. Borsa İstanbul’a yönelik tedbirler, SPK ve Merkez Bankası’nın uygulamalarıyla piyasanın sağlıklı işleyişi korunuyor. Bu yaklaşım, kriz senaryolarına göre tepki planlarının da hazır olması gerektiğini gösteriyor. Buradaki amaç, kriz öncesi döneme göre daha sağlam bir kırılganlık göstergesi sunmaktır.
Türkiye’nin makro temelleri güçlüdür ve bu nedenle dış sermaye akışları bugün hızlı bir şekilde olumlu yönde dönme eğilimi gösteriyor. Dün görülen dönüşler, rezervlerin 162 milyar dolar düzeyindeki toplam büyüklüğünün güçlü bir göstergesidir. Rezervlerde yaşanan azalmalar, geçmişteki daralmaların aksine, altında yatan ana etken olan altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklanmıştır. Rezervler, özellikle altın hareketlerinden etkilense de toplamda güçlü bir konumunu korumaktadır. Altın fiyatlarının hareketleri rezervler üzerinde önemli bir etkide bulunurken, genel olarak Türkiye’nin makroekonomik temelleri sağlam kalmaya devam ediyor.
