ABD Başkanı Donald Trump’ın uygulamaya koyduğu gümrük vergilerine bir yenisi daha ekleniyor. Başkanlığın yürütme kararnamesiyle küresel vergi oranı %10 olarak başlayıp, günün ilerleyen saatlerinde bazı iyileştirmeler ve muafiyetler üzerinde tartışmalara yol açtı. Bu gelişme, yüksek mahkemenin kararlarıyla karşı karşıya gelen vergilerin yeni bir döneme girdiğini gösteriyor.
Gümrük ve Sınır Koruma Ajansı (CBP), vergi oranının ilk aşamada %10 olacağını, tüm ülkeler için geçerli olacak şekilde Salı günü yerel saatle 00.01’de yürürlüğe girileceğini bildirdi. Ancak bazı ülkeler muaf tutulacak. Yine de kararname, uluslararası ticarette dengelerin yeniden kurulması amacıyla tasarlandığını vurguluyor.
Vergilerin amacı ise temel ticaret sorunlarını ele almak ve Amerikan işçileri ile üreticilerinin çıkarlarını desteklemek yönünde tanımlanıyor. Başkan, bu vergilerin ABD’nin ticaret açığını azaltması ve yatırım çekilmesi amacıyla gerekli olduğunu savunuyor. Buna karşılık, önceki vergilerin devlet bütçesine kaydı ve ekonomi üzerindeki etkileri konusunda tartışmalar sürüyor.
Yasal çerçeve ve tartışmalar Bu hamle, Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nın (IEEPA) sınırlamalarıyla ilgili mahkeme kararlarının ardından 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesinin devreye sokulmasıyla uygulanıyor. Mahkeme, daha önce Trump’ın tarifelerini yetki aşımı olarak nitelemişti. Trump ise karara sert tepki göstererek, gün yüzüne çıkan yeni stratejinin yasal ve uygulanabilir olduğuna dair güvenini vurguladı.
Trump’ın açıklamaları, küresel verginin %15’e çıkarılabileceği yönünde spekülasyonları da beraberinde getirdi. Kararın ardından, İngiltere ve Avustralya gibi ülkelerde tepkiler yükseldi ve ticaret anlaşmalarının içerdiği yükümlülükler konusunda kaygılar arttı. Avrupa Birliği ve Hindistan da konuyla ilgili gelişmelere yönelik adımlar attı; ama süreçler henüz tamamlanmış değil.
İktisadi etki Bu adımlar, küresel ekonomide dengesizlikler ve karşılıklı geri adımlar açısından önemli bir kırılma noktası olarak görülüyor. Ülkeler arası ticaret politikaları, yeni vergiler ve muafiyetler etrafında yeniden şekilleniyor ve paydaşlar bu değişimlerin uzun vadeli sonuçlarını merakla izliyor.
