Gökbilimciler, J0705+0612 yıldızının önünden geçen ve yaklaşık 200 milyon kilometre genişliğe ulaşan devasa bir toz-gaz bulutunu fark ederek şaşkına dönüyor. Bu bulutun nasıl oluştuğu ve hangi cismin buna bağlı olduğu soruları, ekibi kaygılandıran temel noktalar arasına giriyor.
Gözlemler, bulutun J0705+0612 sisteminin dış bölgelerinde dolanan başka bir cisme kütleçekimsel olarak bağlı olduğunu gösteriyor. Bu cismin ne olduğuna dair kesin bir yanıt bulunmuyor; ancak yapısı itibarıyla bulutu bir arada tutabilecek kadar kütleli olması gerektiği düşünülüyor. Analistler, söz konusu nesnenin en az birkaç Jüpiter kütlesine sahip olması gerektiğini belirtiyorlar. Büyük olasılıkla bu bir dev ötegezegen ya da çok düşük kütleli bir yıldız olabilir.
Astronomide ender rastlanan bir oluşum Eğer bu cisim bir yıldızsa, elde edilen yapı “ikincil çevresel disk” olarak adlandırılan bir enkaz diski olabilir; bu durumda daha küçük yıldıza ait disk, çiftleşik bir sistemin kenarında dolanıyor demektir. Öte yandan bir gezegen söz konusuysa, bu kez gezegen çevresi diski olarak adlandırılan nadir görülen bir yapı karşımıza çıkıyor. Her iki senaryonun da evrenizdeki nadir örneklerden olduğu düşünülüyor; çünkü bir yıldızın başka bir cismin diski tarafından doğrudan örtülmesi sık karşılaşılan bir durum değildir.
Araştırmanın en çarpıcı yanlarından biri, bulutun kimyasal içeriğinde saklı. Spektroskopik analizler, bulutta yer alan metal elementler arasında kalsiyum ve demir gibi maddelerin izini bulmamızı sağladı. Buradaki “metal” terimi, helyum dışındaki tüm elementleri kapsar ve bu bulutun kimyasal zenginliğini ortaya koyar. Ayrıca ekip, gazın üç boyutlu hareketini doğrudan ölçmeyi başardı ve bu sayede bulut içinde metal yüklü rüzgârların esmekte olduğunu net şekilde gösterdi.
Gözlemler, bulut ile J0705+0612’nin bağımsız hareket ettiklerini ortaya koyuyor. Rüzgarın yönü, hızı ve kararmanın süresi bir araya getirildiğinde, yıldızın önünü kapatan yapının, sistemin kenarlarında dolanan başka bir cismin diski olduğu kuvvetli bir hipotez olarak güç kazanıyor. Bu ölçümler Gemini Gözlemevi’nin yüksek çözünürlüklü GHOST spektrografı ile elde edildi ve benzer bir sistemde bu derece ayrıntılı analiz ilk kez yapılıyor.
Peki bu bulut nasıl oluştu? Kızılötesi ışıkta gözlemlenen fazla parlaklık genellikle genç yıldızların çevresinde görülen gezegen oluşum disklerine işaret eder. Ancak J0705+0612’nin yaşı yaklaşık iki milyar yıl civarında; dolayısıyla bulut, yıldızın gençlik dönemiyle ilişkilendirilemeyecek kadar eski. En kuvvetli senaryoya göre, sistemin dış bölgelerinde yer alan iki gezegenin şiddetli bir çarpışması, büyük miktarda toz ve enkazı uzaya savurmuş olabilir. Bu olay, olgun gezegen sistemlerinin bile dramatik ve yıkıcı süreçlere maruz kalabildiğini gösteren bir örnek olarak öne çıkıyor. Evrenin sabit bir duruşu yok; sürekli bir oluşum, yıkım ve yeniden şekillenme hikâyesi, bu sistemde canlı bir şekilde gözlemleniyor.
