Bir süredir özel bir hastanede iyileşme süreci yaşayan usta sanatçı Haldun Dormen, 97 yılın ardından aramızdan ayrıldı. 1928 doğumlu Dormen, Türk tiyatrosunda “omurga hareketi”nin öncülerinden olarak anılacak; ölümü, sanat dünyasında derin bir boşluk bıraktı.
ŞİŞLİ’DEN SAHNELERE UZANAN BİR ÖMÜR Dormen, Nisan 1928’de köklü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babasının işleri nedeniyle kısa bir süre Mersin’de yaşayan aile, yarım yıl sonra İstanbul Şişli’ye taşındı. İngiltere’de aldığı eğitimle dünya tiyatrosunu yakından tanıyan Dormen, 1954’te Türkiye’ye dönerek Muhsin Ertuğrul’un yanında profesyonel kariyerine adım attı.
“ANTİÖLÜM” BİR DURUŞ: TİYATRODA OMURGA HAREKETİ Dormen, Muhsin Ertuğrul ile başladığı yolculuğu 1957’de kendi adını taşıyan Dormen Tiyatrosu’nu kurmasıyla sürdürdü. Beyoğlu’ndaki 60 kişilik küçük bir odada başlayan bu serüven, Türk tiyatrosuna yeni bir soluk kazandırdı. Şair Cemal Süreya’nın ifadesiyle, o dönemde hareketlerin el ve yüzle sınırlı kaldığı oyunculuğa “omurga hareketini” kazandıran Dormen oldu. Bedenin tüm parçalarını sahneye dahil eden bu antiölüm duruşu, Türk seyircisine gerçek tiyatro değerlerini hatırlattı.
ALTIN ÇAĞ: 15 YILDA 81 OYUN VE SİNEMA BAŞARILARI 1957 ile 1972 arasındaki dönem, Dormen’in üretiminin en verimli zamanlarıydı. Bu uzun süreçteki başlıca başarılar şöyle özetlenebilir: 75 Oyun Yönetti: Müzikallerden vodvil türüne uzanan geniş bir repertuara sahipti. 81 Oyunda Görev Aldı: Oyuncu ve yapımcı olarak sahneyi hiç boş bırakmadı. Sinemada Ödül Yağmuru: Bozuk Düzen (1965) ve Güzel Bir Gün İçin (1966) filmleriyle Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde en iyi film ödüllerini kazandı. Dormen Tiyatrosu, aynı zamanda bir okul işlevi gördü; Erol Günaydın, Nisa Serezli, Metin Serezli, Gülriz Sururi ve İzzet Günay gibi isimler bu sahnelerde yetişti veya yıldızlaştı.
TİYATRO SAHNESİNDE DEVLEŞEN YILLAR Haldun Dormen adı, Türk tiyatrosuna kazandırdığı yenilikler ve yetiştirdiği pek çok öğrenci ile özdeşleşti.
İşte sahne tozunu yuttuğu en önemli eserler: Şahane Züğürtler (Tovarich): Dormen Tiyatrosu’nun efsaneleşmiş oyunlarından biri; Rusya’daki devrimden kaçan bir çiftin Paris’te uşaklık yapmasını konu alan bu yapıt, performansıyla hafızalara kazındı. Hisseli Harikalar Kumpanyası: Türk müzikal tiyatrosunun zirve noktasıdır; yazıp yönettiği bu eser ülke çapında kapalı gişe sergilenmiş ve kültleşmiştir. Sokak Kızı İrma: Türkiye’de sahnelenen ilk büyük müzikallerden biri olarak Dormen’in müzikal tiyatronun öncüsü olduğunun kanıtıdır. Bit Yeniği: Feydeau’nun bu klasik vodvilini Türkiye’de en başarılı şekilde sahneleyenlerden biriydi. Amadeus: Peter Shaffer’ın ünlü eseriyle Salieri karakterine hayat vererek dramatik oyunculukta yetkinliğini bir kez daha gösterdi.
SİNEMA PERDESİNDE HALDUN DORMEN Bozuk Düzen (1965): Dormen’in yönetmen olarak da görev aldığı ve oyuncu olarak bulunduğu bu film, Antalya Altın Portakal’da “En İyi Film” ve “En İyi Senaryo” ödüllerine layık görüldü. Güzel Bir Gün İçin (1967): Yine Dormen’in yönettiği ve oynadığı bu yapıma dikkat çekici toplumsal gözlemler eşlik etti ve Altın Portakal ödüllü filmler arasına girdi. Hüdaverdi – Pırtık (1971): Tiyatrodaki disiplinli duruşunun sinemadaki sempatik yönüyle harmanlandığı bir karakter oyunculuğu sergiledi. Seni Seviyorum (1983): Sinemaya kısa bir ara verdikten sonra kamera karşısına geçtiği bu yapım, dönemin önemli romantik dramlarından biri olarak hafızalara kazındı.
