Çin Ticaret Bakanlığı, nadir toprak elementlerindeki ağır ve orta ağır metalleri savunma amaçlı kullanım nedeniyle sınırlı da olsa kontrol altında tutmayı sürdürüyor. Kamuoyu ile paylaşılan açıklamada, bu tedbirlerin yasa ve düzenlemelere uygun şekilde uygulandığı ve açıkça bir ihracat yasağı değil, ihracat kontrolü olduğu vurgulandı. Bu yaklaşım, sivil kullanım taleplerinin hızlı ve kolay bir biçimde onaylanması için gerekli destek ve kolaylıkların sağlanacağı görevinin altını çizdi.
Çin’in açıklamasında, ABD’nin politikalarının eleştirilmesiyle, ulusal güvenlik kavramını sıkça genelleyerek ihracat kontrollerini suiistimal ettiği ifade edildi. Bu bağlamda, yarım iletkenler ve çipler dahil olmak üzere birçok ürünün ihracatının yasağa bağlandığı belirtilirken, Çin’in karşıtlığı, küresel tedarik zincirinin güvenliği ve istikrarı için hareket ettiği yönünde bir çerçeve çizildi.
GÜMRÜK TEDBİRLERİ VE MEVZUATTA YENİLİKLERİhracat kontrol listesinde 3 binden fazla ürün kapsayan ABD’nin geniş kapsamlı tedbirleriyle kıyaslandığında, Çin’in listesi yaklaşık 900 civarında kaldı. Açıklamada, uygulanan adımların işletmelerin haklarını olumsuz etkilediği ve uluslararası ekonomik düzen üzerinde derin etkiler yarattığına dikkat çekildi.
Başkan Trump’ın Çin için uygulanacağını söylediği yüzde 100 ek gümrük tarifeleri ve kritik yazılımların ihracatının durdurulmasına ilişkin açıklama, Çin’e yönelik tutumun değiştirilmesi gerektiğini düşündürdü. Ancak açıklamada, tarife savaşının istenmediği, fakat buna karşı da kolaylıkla yılmadan direnileceği kaydedildi.
ABD’nin Madrid’deki tarife müzakereleri sonrası Çin’e karşı yeni kısıtlamalar getirdiği ve bu süreçte Çinli şirketlerin ihracat kontrolü listesine eklemelerle karşılık verildiği aktarıldı. Soruşturma ve denetimlerin artmasıyla birlikte Çin’in denizcilik, lojistik ve gemi inşaatı gibi sektörlerde de güvenlik gerekçesiyle operasyonlar yürüttüğü ifade edildi.
NADİR TOPRAK ELEMENTLERİNİN ÇİN’E KAYNAK OLMASIYetkili makamlar, 9 Eylül’de nadir toprak elementleri ile bunların üretim teknolojilerinin ihracatında yeni kısıtlamaları duyurmuştu. Bu kapsamda, madencilikten işleme teknolojilerine uzanan süreçlerde transferlere kontrollü yaklaşım benimsenirken, ikincil kaynak kullanımı ve geri dönüşümle ilgili teknolojilerin de sınırlamalar kapsamına alınacağı belirtildi. Ayrıca nadir toprak elementlerini ihraç eden yabancı firmaların, sivil ve askeri ikili kullanım ürünlerinin lisansını alması gerektiği ifade edildi. Yeni ürünler kapsamında batarya malzemeleri ve bazı süper sert metallere yönelik ihracat kısıtlamaları devreye alındı.
APEC OTURUMU ÖNCESİ BELİRGİNLEŞMEKararın, ABD-Çin arasındaki tarife müzakerelerinin devam ettiği ve bu ay Güney Kore’de yapılacak APEC Zirvesi’nde yüz yüze görüşmelerin planlandığı bir döneme denk gelmesi dikkat çekti. Çin, ABD’nin çip sektörü başta olmak üzere teknolojik alanlarda uyguladığı kısıtlamalara karşılık olarak nadir toprak elementleri konusunda da kontrol tedbirlerini artırdı. Ayrıca, 2024 sonunda Biden yönetiminin çip sektöründeki ihracat kısıtlamalarına karşılık olarak galyum, germanyum ve antimon ihracatını sınırlamış, Trump Yönetimi ise şubat ayında tungsten, tellür, bizmut, molibden ve indiyum üzerindeki kontrolleri sıkılaştırmıştı.
KÜRESEL ÜRETİMDE ÇİN’İN OMUZLARINDAKİ PAYUSGS verilerine göre 2024 yılında dünya genelinde nadir toprak elementi üretiminin yaklaşık 390 bin ton olduğu ve bunun yaklaşık 270 bin tonunun Çin’de üretildiği bildirildi. Çin, dünya pazarının yaklaşık yüzde 69’unu üreterek küresel arzın büyük bölümünü kontrol ediyor ve işleme kapasitesi global pazarın yüzde 85’ine ulaşıyor. Bucaktaki hamleler, Çin’in küresel üretimdeki hakimiyetini artırma stratejisini işaret ediyor.
TRUMP’IN TEPKİSİABD Başkanı Trump, Çin’in nadir topraklar konusundaki adımlarını eleştirdi ve bu yaklaşımın dünya piyasalarını etkileyebileceğini belirtti. Çin’in dünyayı kontrol altına alma niyetinin olmadığını vurgularken, 1 Kasım’dan itibaren Çin’e ek yüzde 100 gümrük tarifesi uygulanacağını ve kritik yazılımların ihracatının durdurulacağını ilan ettiğini hatırlattı.
