Van Gölü’nün kıyısında, bir tepenin tepesine konuşlanan Ayanis Kalesi, Urartu Krallığı’nın sanatsal ve teknolojik birikimini günümüze taşıyor. 2700 yıl önceye uzanan bu yapı, Türkiye ve dünya arkeolojisi açısından uzun soluklu bir çalışmanın simgesi haline gelmiştir. Kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle 38 yıldır aralıksız sürüyor ve Erzurum Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Işıklı’nın başkanlığında ilerliyor.
Prof. Dr. Işıklı, Ayanis’in Urartu arkeolojisinin en uzun süreli kazısı olduğuna vurgu yapıyor; kentin, Urartu’nun en görkemli ve son büyük yerleşimi olduğuna dikkat çekiyor. Kale, Van merkeze yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta, Van Gölü’nün en güzel koylarından birine hakim konumuyla dikkat çekmektedir. “38 yıldır süren bu çalışmalar sadece Urartu’yu değil, aynı zamanda Türkiye ve dünya arkeolojisini de yakından ilgilendirmektedir”
“Ayanis’i yalnızca bir kale olarak değil, bir kent olarak görüyoruz” diyen Işıklı, buradaki bulguların bölgenin coğrafya ve yazı geleneğini aydınlattığını ifade ediyor. Milattan önce 9’uncu yüzyılın ortalarında ilk Urartu yazıtlarının bölgede belirdiğini belirten arkeolog, yazılı belgelerin eksikliğine rağmen dil ve isimlerin aydınlandığını belirtiyor.
EN İYİ KORUNMUŞ KERPİÇ MİMARİLERDEN BİRİ
Kazı başkanlığını 12 yıldır sürdüren Işıklı, son on yılda ağırlık kazanan çalışmaların tapınak alanında yoğunlaştığını söylüyor. Bu yıl kuzey odalarda 6 metreye kadar korunmuş anıtsal kerpiç mimarinin gün yüzüne çıktığını vurgulayan akademisyen, kerpiç yapıların dünya genelinde nadir olarak bu kadar iyi korunabildiğini ifade ediyor. “Urartu merkezlerinin çoğunda bu derece sağlam kerpiç yapılar mevcut değildir; deprem ve zamanla oluşan tahribatlar yüzünden çoğu bölge temellerle sınırlı kaldı” diyen Işıklı, kale mühürünün uzun yıllar sonra açıldığını ve bu sayede hem buluntuların hem de mimari yapının kayıt altına alınabildiğini belirtiyor.
DOĞU ANADOLU’DA İLK DEFA BÖYLE BİR KALINTIYA RASTLADIK
Bu yıl üzerinde iki büyük projenin yürütüldüğünü ifade eden Işıklı, koruma çalışmalarının tapınak alanını gezilebilir hale getirme hedefiyle ilerlediğini kaydediyor. Bakanlık ile Van Valiliği’nin desteklediği projeler kapsamında kerpiç yapıların korunması ve ziyaretçi sayısının artması için çalışmalar yürütülüyor. “Tapınak alanında daha fazla bölüm açılarak ziyaretçilere Urartu hakkında daha kapsamlı bilgi sunulacak” şeklinde konuşuyor.
