AB’nin yeni düzenlemelerinin amacı, sosyal medya platformlarının bağımlılık yapıcı tasarım özelliklerini sınırlayarak kullanıcıları daha güvenli bir dijital ortamla buluşturmak. Ancak Google, Meta, TikTok gibi devler, DFA kapsamındaki kısıtlamaların gelirlerini ve rekabet gücünü zayıflatacağını düşünerek yoğun bir lobicilik hareketine girişti.
Brüksel merkezli Corporate Europe Observatory’nin raporuna göre, DFA’nın uygulanacağı dönemde teknoloji firmaları Komisyon yetkilileriyle bir araya gelerek, tasarımdaki bağımlılık unsurlarını azaltma yönündeki planlara karşı seslerini yükseltti. Bu yılın son çeyreğinde duyurulması hedeflenen düzenlemeler, sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve anlık bildirim gibi mekanizmaların kullanıcılar üzerinde yaratacağı etkilere odaklanıyor; kullanıcılar için tercih hakkı sunulması ise öne çıkan bir çözüm olarak sunuluyor.
Girişimde olanlar yalnızca kullanıcılar mı; tüketicilerin yüzde 70’i, algoritmik bağımlılığın endişe verici olduğunu belirtirken DFA kapsamındaki önlemlerin hayata geçmesini destekliyor. Esasen yaş sınırlamasını içeren görüşler konusunda da güçlü bir kolaylaştırıcı tutum gösteriliyor; özellikle 18 yaş altı kullanıcılar için kısıtlamaların uygulanması yönündeki talepler öne çıkıyor.
Şirketler, DFA’nın duyurusu sonrasında Komisyonla yaptıkları toplantılarda endişelerini dile getirdi ve hedefli reklamcılığın ekonomik değerinin zarar göreceğini ifade ettiler. Google’ın Haziran 2025 toplantısında yetkililere, düzenlemelerin boyutunu ve etkisini nasıl azaltabilecekleri konusunda bilgi aktardığı belirtiliyor. Snapchat ve TikTok’un temsilcileri de, mevcut yasaların bağımlılık karşıtı çabaları kapsadığını savundu ve aşırı mevzuat yükünün inovasyonu engellediği görüşünü savundular. Meta ise yaşa uygun düzenlemelerin zaten var olduğunu vurguladı.
Yeni yasa planı, Avrupa’daki hedeflerle çelişiyor mu? Avrupa’daki teknoloji lobileri, DFA ile mevcut Dijital Pazaryeri Yasası (DMA) ve Dijital Hizmetler Yasası (DSA) arasında bir dengesizlik olduğuna dikkat çekiyor. DigitalEurope ve EUTA gibi oluşumlar, mevcut düzenleyicilerin uygulanmasındaki zorlukları işaret ederken, düzenlemelerin rekabetçiliği ve basitleştirmeyi zayıflatabileceğini dile getiriyor. Bu çerçevede, yeni tedbirlerin ne kadar tutarlı ve uygulanabilir olacağı merak konusu.
Olivier Hoedeman’ın vurguladığı gibi, bağımlılık yapıcı tasarım sadece kullanıcı deneyimini etkilemekle kalmıyor; Avrupa genelinde demokrasiyi ve siyasi kutuplaşmayı güçlendirebilecek otoriter eğilimlere zemin hazırlayabilir. Büyük teknoloji şirketlerinin, bağımlılık oluşturan özellikleri güçlendirme eğiliminde oldukları yönündeki değerlendirmeler, DFA’nın amacını net bir şekilde ortaya koyuyor: Tüketicilere bu özellikleri devre dışı bırakma ve gençleri koruma imkanı sunmak.
Sonuç olarak, DFA’nın duyurulmasıyla başlayan süreç, sadece teknik bir mevzuat meselesi olarak görünmüyor; kar ve güç dengelerinin yeniden çizildiği bir mücadele alanını gözler önüne seriyor. Büyük şirketler, bu yeni dünyada pazardaki dominasyonlarını sürdürebilmek için lobi çalışmalarını sürdürürken, kullanıcılar için daha güvenli ve şeffaf bir dijital ortamın kapısı aralanabilir mi, bu soru en çok konuşulan başlık olarak kalacak.