Golan Tepeleri’nin eteklerinde, Hippos Antik Şehri’nin bulunduğu bölgede yürütülen arkeolojik çalışmalar beklenmedik bir sürprizle sonuçlandı. Yakın zamanda saptanan yeni bir eser, hem savaş tarihine ışık tutuyor hem de dönemine ait ilginç bir mesajı gözler önüne seriyor. Yakındaki nehir yatağında keşfedilen sapan mermisi, yaklaşık 2.100 yıl öncesine ait olduğu belirtiliyor ve tartışmaları beraberinde getiriyor.
Taş mermisinin üzerinde Yunanca yazılmış bir kelime dikkat çekiyor: “ΜΑΘΟΥ” — Türkçeye karşılığıyla “Öğren” ya da daha doğrudan bir ifade olarak “Dersini al!” şeklinde çevrilebilir. Ancak bu mesajın, düşmana karşı alaycı bir ton taşıdığı ve muhtemelen hedeflenen düşmana yönelik bir mesaj olarak kullanıldığı düşünülüyor. Bilim insanları, bu mermiyle ilgili olarak yayımlanan bir çalışmada, söz konusu yazının şimdiye dek bilinen ilk örnekte olduğuna vurgu yapıyor.
Çalışmayı yöneten ekipten Michael Eisenberg, sapan mermilerinin antik çağlarda hem bireysel hedeflere hem de kalabalık gruplara karşı etkili bir muşta olarak kullanıldığını belirtirken, taşıdığı mesajın psikolojik bir yön taşıdığını da vurguluyor. Yaklaşık 100 metreyi aşan mesafelerde bile isabetli atışların mümkün olduğunu anlatan uzmanlar, bu küçük mühimmatın savaşın yalnızca fiziksel değil, psikolojik boyutunu da belirlediğini ifade ediyor.
Hippos Şehri, Paneion Savaşı sonrası Roma Decapolis içinde önemli bir yerleşim olarak kayda geçmiştir. Bölge, tarih boyunca kuşatmalara sahne olurken bu alaycı mermi, savunmanın bir parçası olarak düşman kuvvetlerine karşı kullanılmayı amaçlamış olabilir. Üzerindeki dilbilgisel yapı, kullanılan kipin alaycı tonunu net bir şekilde ortaya koyuyor ve düşmana yönelik küçümseleyici bir mesaj içerdiğini gösteriyor. Tarih boyunca sapan mermilerinde görülen “al bunu” ya da “tadına bak” gibi ifadelerin yanı sıra bu doğrudan ve öğretici üslup, ilk kez belgelenmiş durumda.
MS 749’da meydana gelen büyük deprem sonrası terk edilen Hippos, bugün bile savaşların psikolojik yönünü düşündüren küçük bir ipucu olarak karşımıza çıkıyor. Bu bulgu, antik savaşların sadece yoğun çatışmalardan ibaret olmadığını, aynı zamanda karşı tarafı psikolojik olarak ezmeye dönük mesajların da kaldığını akıllara getiriyor.