Polikliniklerde kadınlardan alınan bilgiye göre, yaşla birlikte azalan yumurtalık rezervi ve kaliteli yumurtaların düşmesi, çocuk sahibi olmayı zorlaştıran temel etkenler arasındadır. Araştırmalar, özellikle 40’lı yaşlarda gebelik başarısının belirgin biçimde düştüğünü gösterirken, erken menopoz riski veya farklı kanser tanıları nedeniyle genç yaşlarda da üreme kaygıları artmaktadır. Yumurta dondurma işlemiyle kadınlar, üreme kapasitesini koruyarak ileriki bir dönemde bu yumurtaları kullanabilirler; böylece çocuk sahibi olma şansını ilerletebilirler.
ALINAN KEMOTERAPİ VE RADYOTERAPİLER ÜREME SAĞLIĞINI DOĞRUDAN ETKİLER – Onkoloji süreci, radyoterapi ve kemoterapi gibi tedavilerin yumurtalıklar üzerinde zararlı etkiler yaratabileceğini gösterir. Bu nedenle, tedavi öncesinde yumurtaların dondurulması, daha sonra tedavi tamamlandıktan sonra çözülerek kullanılması, üreme sağlığını korumak adına önemli bir seçenek olarak düşünülmelidir. Kemoterapi, yumurtalık fonksiyonlarını bozabilir; adet düzeninin bozulması veya geçici/kalıcı menopoz riski doğabilir. Böyle durumlarda hamilelik için zaman daralabilir ve ileriki dönemde çocuk sahibi olma ihtimali azalabilir. Bu nedenle onkologların, tedavi planını yaparken hastanın çocuk arzusu konusunda da bilgilendirme yapması büyük önem taşır.
‘DONDURULAN YUMURTALAR -196 DERECEDE SAKLANIR’ – Yumurtalıkları büyütüp toplama işlemi, çoğunlukla adet döngüsünün 2. veya 3. gününde başlar ve yaklaşık 12-15 gün sürer. Toplanan yumurtalar laboratuvarda vitrifikasyon yöntemiyle dondurulur ve ileride kullanılmak üzere saklanır. Uygulama sırasında adet döngüsünün ikinci günü veya tedavinin ertelenmesi gerekliliği varsa, yumurtalık uyarıcı ilaçlar verilir; böylece daha fazla yumurta elde edilmesi hedeflenir. Hasta, her kontrolde muayene ve hormon düzeyinin izlenmesiyle desteklenir; gerekli dozlar bu bulgulara göre ayarlanır. Yumurtalar toplandıktan sonra genellikle vajinal yolla veya bazı durumlarda karın üzerinden ultrason eşliğinde bir iğneyle işlem yapılır. Bu süreç genel anestezi altında 15 dakika kadar sürer ve hasta 2-3 saat içinde taburcu olarak günlük hayatına dönebilir. Dondurulan yumurtalar, sıvı azot tanklarında -196 dereceye kadar saklanabilir. İstenildiğinde, çözdürülerek tüp bebek işlemiyle gebelik için kullanılabilir.
‘GEBELİK PLANLAMASI KANSERİN TÜRÜNE, EVRESİNE VE ALINAN İLAÇLARA GÖRE DEĞİŞİR’ – Yumurta dondurma hizmetinin güvenli ve etkili bir şekilde uygulanabilmesi için merkezin deneyimli bir embriyoloji laboratuvarına sahip olması gerekir. Vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma tekniği, başarı oranını artıran kilit yöntemlerden biridir; çözme aşamasında da hızlı ve doğru olmak hayati öneme sahiptir. Kemoterapi sonrası yumurtalık fonksiyonlarının etkilenip etkilenmediğini anlamak için AMH, FSH ve E2 gibi testler kullanılır. Tedavi sonrası gebelik için uygun zaman, kanser türüne, evresine ve alınan ilaç süresine bağlı olarak değişir. Ayrıca tedavi sürecinin yorucu olduğu unutulmamalı ve gebelik için karar verirken fiziksel olduğu kadar psikolojik hazırlık da göz önünde bulundurulmalıdır.