Basın toplantısında, çocuk adalet sistemiyle ilgili olarak hazırlanan 18 maddelik yasa teklifi ayrıntılı biçimde paylaşıldı. Kanun, suçun önlenmesi ve toplum güvenliğinin güçlendirilmesi hedefiyle yedi farklı mevzuatta değişiklik öngörüyor ve çocukların daha etkin rehabilitasyon süreçlerine kavuşması amaçlanıyor. Meclis Araştırma Komisyonu’nun raporundan elde edilen bulgular da teklife yön veren unsurlar olarak vurgulandı.
Ağır suçlarda cezaların üst sınırları genişletiliyor. Teklif, Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesinde yapılacak düzenlemeyle çocuklara yönelik hapis cezalarının alt ve üst sınırlarını yükseltiyor. Özellikle 15-18 yaş grubundaki çocukların kasten öldürme ya da ağır sonuç doğuran yaralama gibi suçlarda, koşullar sağlandığında müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını öngören yeni bir çerçeve oluşturulmuş durumda. Ayrıca 12-15 yaş grubundaki çocuklar için daha sınırlı cezai indirimler uygulanabilmesi amacıyla düzenlemeler yer alıyor.
Tekerrürde yaş sınırını düşüren madde teklifle, tekerrür hükümlerinin uygulanma yaşı 18’den 15’e çekiliyor. Suç örgütlerinin çocukları istismar etmesini önlemek ve caydırıcılığı artırmak adına bu reformun önemli olduğuna işaret edildi.
Çocuk hükümlüler için yeni infaz düzenlemeleri çerçevesinde çocuklar doğrudan eğitim evlerinde değil, önce çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında bulunacak; iyi halleri hâlinde eğitim evlerine geçiş yapabilecekler. Ayrıca 15 yaşına kadar olan bazı suçlarda cezaevinde geçirilen günlerin hesaplanmasıyla ilgili eski uygulama kaldırılarak gün sayımı tek tip olarak düzenlenecek.
Silah ve araç gereçlere yönelik güvenlik önlemleri alınmasıyla toplum güvenliği güçlendiriliyor. Silahını gerekli özeni göstermeden çocuğun eline geçmesine neden olan kişiler için 1-3 yıl arasında hapis cezaları öngörülüyor. Ayrıca bazı kesici ve delici aletlerin çocuklar tarafından satın alınması, taşınması ve satışı yasağa bağlanıyor; bu fiillere yönelik idari yaptırımlar getiriliyor.
Terminolojik değişiklik ve koruyucu tedbirler kapsamında, mevcut “suça sürüklenen çocuk” ifadesi yerine “adli süreçteki çocuk” tanımı kullanılıyor. Hakkında kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmayan çocuklarda masumiyet ve çocuk odaklı yaklaşımın güçlendirilmesi hedefleniyor. Ayrıca cezai sorumluluğu bulunmayan çocuklara yönelik yeni sosyal hizmetler, dijital güvenlik yönlendirmeleri, kütüphane ve çevre temizliği gibi alanlarda destek tedbirleri uygulanabilecek. Akıl sağlığı veya bağımlılık riskine sahip çocuklar için tedavi süreçleri hızlandırılacak; hastaneler ile adli makamlar arasında yeni bir iletişim mekanizması kurulacak.
Sosyal inceleme raporu zorunlu hale geliyor 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında adli süreçlerde sosyal inceleme raporunun hazırlanması şart haline getiriliyor. Böylece iddianame sürecinde çocuk üzerinde daha derin bir değerlendirme sağlanmış olacak.
AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, teklifin amacı olarak suçla mücadelede caydırıcılığı artırmayı ve çocukların korunması ile topluma yeniden kazandırılmasını ön planda tutan yaklaşımı vurguladı. TBMM’nin bu adımıyla hem güvenlik hem de çocuk hakları alanında ilerleme hedeflendiğini ifade etti.