İran, CENTCOM öncülüğündeki Bahreyn toplantısını reddederek Hürmüz Boğazı güvenliği konusundaki görüşlerini yeniden işaret etti. Kazem Gharibabadi, boğazın ABD tarafından değil, İran’ın kontrolü altında olduğuna dair görüşünü açıkladı. Bahreyn’de düzenlenen güvenlik diyalogunun ardından gelen bu açıklama, Washington’un bölgesel güvenlik çerçevesi inşa etme çabalarına eleştirel bir yanıt olarak değerlendirildi. İranlı diplomat, güvenliğin yabancı asker koalisyonlarıyla değil, komşu ülkeler arasındaki dayanışmayla kurulması gerektiğini vurguladı. İran CENTCOM’un rolünü reddediyor X üzerinden paylaşılan mesajlarda, ABD’nin bölgesel güvenlik yapıları kurma girişiminin eleştiriye açık olduğu belirtildi. Tahran, uzun vadeli istikrar için ABD’nin bölgede askeri varlığını azaltması, ülkelerin egemenliklerine saygı gösterilmesi ve yeni jeopolitik realitelerin kabul edilmesi gerektiğini savundu. Boğazın güvenliği, İran için sadece enerji ve deniz ulaşımı meselesi değil; egemenlik ve caydırıcılık amacıyla bölgesel denge aracı olarak da kullanılıyor. Washington ise bu geçişleri uluslararası ticaret ve enerji akışının güvenliğiyle ilişkilendirerek savunuyor. ABD, boğazdan serbest geçişin aksamaması gerektiğini Körfez’e ilişkin ortak öncelik olarak görüyor. Bahreyn toplantısına 12 ülke katıldı CENTCOM’un Bahreyn Savunma Kuvvetleri’nin ev sahipliğinde düzenlediği güvenlik diyalogunda, Amiral Brad Cooper başkanlık etti ve Bahreyn, Mısır, Ürdün, Kuveyt, Lübnan, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Yemen temsilcileri bulundu. Toplantı, Orta Doğu’daki güvenlik ortamını güçlendirme ve savunma iş birliği seçeneklerini ele aldı. Katılımcılar, Hürmüz Boğazı üzerinden ticari akışın serbest kalmasını vurguladı. CENTCOM, toplantının Suriye ve Lübnanlı askerlerin ABD liderliğindeki bölgesel savunma konferansına katılımı açısından önemli olduğuna dikkati çekti. Deniz trafiği ve enerji akışı odakta Boğaz güvenliği, enerji piyasaları için kritik bir fiyat belirleyici niteliğini sürdürüyor. Petrol ve LNG tedarik zincirindeki kırılmalar, kriz anlarında navlun ve fiyatlar üzerinde hızlı etki oluşturuyor. Katar’daki ilerleme haberleriyle Brent ve WTI fiyatları geriledi; piyasa, yol açılan güvenlik çerçevesinin sorunsuz işleyeceğini varsayarak arz riskini daha az fiyatlıyor. Ancak İran’ın CENTCOM’u açıkça reddetmesi, jeopolitik riskleri tamamen ortadan kaldırmıyor. 1 Temmuz’da Hürmüz Boğazı trafiğinin istikrarlı kaldığı ve 34 doğrulanmış geçişin kaydedildiği bildirildi; bu veriler, akışın kısa vadede dengesini koruduğunu gösteriyor. Hava savunması koordinasyonu genişliyor Orta Doğu’da hava ve füze savunması alanında yeni bir koordinasyon hücresi kuruldu. ABD ve bölge ülkeleri, bilgi paylaşımı, tehdit uyarıları ve acil müdahale konularında iş birliğini derinleştirmeyi hedefliyorlar. İran, bu mimariyi ABD’nin askeri şemsiyesinin genişlemesi olarak görüyor ve taraflar aynı tabloyu farklı kavramlarla okumaya devam ediyor. Bahreyn hattı, hava savunması ve bölgesel askeri koordinasyonu tek çerçevede buluştururken İran, dış aktörlerin bölgede belirleyici rol üstlenmesine karşı çıkmayı sürdürüyor. Doha hattı gerilimi sınırlamaya çalışıyor Katar’da dolaylı görüşmeler yürütülüyor; ABD ve İran, arabulucular aracılığıyla ayrı toplantılar gerçekleştiriyor. Katar, Pakistanlı arabulucular ve aralarındaki mutabakat zaptı çerçevesinde ilerleme kaydedildiğini duyurdu. Görüşmeler, nükleer meseleyle birlikte deniz güvenliği ve bölgesel gerilimin azaltılması hedeflerini kapsıyor. İran, Washington ile yükümlülük ihlallerini gündeme getirirken bir iletişim kanalı kurmayı da planlıyor. Trump, Katar görüşmelerinde kaydedilen ilerlemeden söz etti. Washington tarafı, konuları nükleer program, deniz güvenliği ve bölgesel gerilim başlıklarıyla değerlendiriyor. Piyasalarda geçiş rejimini izlemenin önemi Enerji piyasaları için kilit soru, boğazdaki geçiş rejiminin nasıl tanımlanacağıdır. ABD ve Körfez ülkeleri serbest ticaret akışını korumayı hedeflerken, İran geçişin kendi komutası altında olması gerektiğini savunuyor. Ortak çerçeve oluşmazsa petrol fiyatlarında dalgalanma tekrar tetiklenebilir. Ancak yol alınan diplomasi ve mevcut askeri koordinasyonlar, piyasaları temkinli bir tavır içinde tutuyor. Sonuç olarak Gharibabadi’nin açıklamaları, ABD’nin kurmaya çalıştığı bölgesel güvenlik düzenine açık itirazı işaret ediyor. CENTCOM’un Bahreyn toplantısı, serbest ticari akış mesajı verirken İran ise Hürmüz Boğazı üzerinde komuta iddiasını sürdürdü. Petrol piyasaları, Doha’daki temaslar ile Körfez’deki askeri koordinasyonu izlemeye devam edecek.
