Hürmüz Boğazı üzerinden seyreden enerji taşıtlarına yönelik saldırılar, ABD ile İran arasındaki gerilimin yeni bir boyuta taşınmasına yol açtı. CENTCOM’un bildirdiğine göre, son saldırı dalgasında 80’inden fazla hedef vuruldu; bunlar arasında İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ait çok sayıda küçük tekne de yer aldı. Bu misillemede vurulan noktaların, uluslararası deniz yollarında ticari gemilere yönelik eylemlere cevap olarak seçildiği ifade edildi.
İlk açıklamalarda, hedefler arasında füze rampaları ve komuta merkezleri gibi kritik unsurların bulunduğu belirtildi; ancak koordinatlar paylaşılmadı. ABD yönetimi, tanker saldırılarını kesinlikle kınadı ve bu tür eylemlerin sonuçlarıyla yüzleşileceğini vurguladı.
İran tarafı mutabakat ihlali iddiasını gündeme taşıdı. Dışişleri Bakanlığına bağlı yetkililer, ABD’nin bu adımlarının geçen ay imzalanan ortak mutabakatı bozduğunu savundu. Tahran, kararlı adımlar atacağına işaret ederken, barbar gemici saldırılarının Keşm Adası, Bender Abbas ve Sirik bölgelerini hedeflediğini devlet medyası aktardı. Olaylarda şarapnel parçalarıyla yaralananlar olduğu haberleri yayıldı.
İran, ABD’ye yönelik saldırılara gerekçe olarak öne sürülen tanker olaylarının sorumluluğunu üstlenmedi; buna karşılık, Amerikan baskısına karşılık verileceğini belirtti.
İran’ın karşı hamlesi: Kuveyt ve Bahreyn’deki hedefler, İran Devrim Muhafızları Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ateşkes ihlaline yanıt olarak Bahreyn ve Kuveyt’teki toplam 85 ABD askeri noktasını vurduğunu duyurdu. Ayrıca İran, ABD’ye ait bir drone düşürüldüğünü bildirdi. Bu gelişmeler, önceki günlerde ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda üç ticari gemiye yönelik saldırılarının ardından geldi.
Aynı dönemde, ABD’nin operasyonlarıyla ilgili ayrıntılar “güçlü” bir yanıt olarak tanımlandı ve bu adımlar, ticari taşımacılığa yönelik muhtemel ağır sonuçlar konusunda uyarıda bulundu. Kuveyt ordusu saldırıların kaynağını belirtmeden yanıt verdiklerini duyurdu; Bahreyn İçişleri Bakanlığı ise hava saldırısı sirenlerinin çaldığını ifade ederek halkı güvenli yerlere yönlendirdi.
Yaptırımlar ve petrol politikaları yeniden şekilleniyor. ABD Hazine Bakanlığı, Iran petrol yaptırımlarını geçici olarak hafifleten muafiyeti kaldırarak bu konuda net bir tavır sergiledi. Bu karar, geçen ayki mutabakatın parçası olarak uygulanıyordu ve İran Dışişleri Bakanlığı, bu adımı mutabakatın ihlali olarak değerlendirdi. Tahran, ulusal çıkarlarını korumak adına gerekli adımları atacağını kaydetti.
Küresel aktörler ve sorumluluk iddiaları arasında Katar ve Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı yakınlarında tonajı taşıyan tankerlerin saldırılarını kınadı. Katar, Al-Rekayyat gemisine yönelik saldırının İran’a bağlandığını belirtirken, Suudi Arabistan da Wadyan tankerinin geçişi sırasında saldırıya maruz kaldığını duyurdu. İran ise bu suçlamaları komşuluk ilişkilerine uygun bulmadıklarını ve koordinasyon olmadan hareket eden gemilerin riskli olacağını ifade etti.
Deniz güvenliği raporları ve olay kayıtları UKMTO, pazartesi günü Hürmüz Boğazı’ndan geçen bir tankerin makine dairesine mermi isabet ettiğini ve yangın çıktığını bildirdi. Salı günü ise iki ayrı olay kaydedildi: bir tanker boğazdan çıkarken vuruldu ve diğerine ise isabet sonrası sınırlı yapısal hasar oluştu.
Yeni mutabakat ve bölgesel yönetim tartışmaları çerçevesinde ABD ile İran arasındaki 14 maddelik anlaşmanın, boğazdaki kontrol ve servis ücretleri konusunu yeniden tartışmaya açtığı belirtiliyor. İran, Basra Körfezi Boğazı Otoritesi adı altında bir yönetim modelini sürdürmeyi hedeflemişti; bazı medyada, boğazın Umman ile koordineli bir şekilde İran tarafından yönetilebileceği ve gemilerden hizmet ücreti alınabileceği yönünde haberler yer almıştı. Bu gelişmeler, enerji taşımacılığı açısından riskleri artırırken, piyasalar ve güvenlik hesapları üzerinde kısa vadeli etkiler yaratmaya aday görünüyor.