İsrail ve ABD arasındaki operasyonlar ile İran’a yönelik operasyonların yankısı, Hürmüz Boğazı üzerinden akan petrol akışında kritik bir kırılganlık yaratıyor. Bölgede tanker geçişlerinin zorlaşması, küresel petrol arzında önemli bir daralma riskini gündeme getiriyor; bu durum Suudi Arabistan, Kuveyt, BAE ve Irak gibi ülkelerin sevkiyatlarını aksatıyor. Sonuç olarak bazı rafineriler üretimi kısmen durdurmak ya da stokları artırmak durumunda kaldı.
İran’a karşı atılan adımların etkisi, komşu ülkelerin enerji altyapılarına zarar verebilecek aksaklıklara yol açtı ve arzdaki daralma daha da derinleşti. Bu süreçte Brent petrolün varil fiyatı çatışmanın başlankı döneminde yaklaşık 30 dolar artış gösterdi ve 114 doların üzerine çıktı.
Gerilimin kısa sürede yatışması ihtimaliyle piyasalarda bir düşüş sinyali gözüktü. ABD Başkanı Donald Trump, CBS News ile yaptığı röportajda savaşın çok da uzun sürmeyeceğini ima etti ve donanmaların yok olmadığını, iletişiminin kesik olmadığını vurguladı. Trump, İran konusunda hedeflere ulaşma süresinin tahmin edilenden daha kısa olduğunu ileri sürdü. Ayrıca Hürmüz Boğazı’na dair kontrol iddiasını da gündeme getirdi. Savaşın yakında sonlanması durumunda Brent’in yükselişinin sınırlı kalabileceği görüşü dile getirildi.
Miami’deki basın toplantısında İran’ın nükleer ve füze kapasitesinin yanı sıra donanmasının da “yok edildiğini” savunan Trump, enerji akışını güvence altında tutma kararlılığını vurguladı. Ancak bölgedeki askeri hareketlilik ve sürdürülen arz kesintileri, petrol piyasasında 150 dolar bandı ihtimali gibi daha uç senaryoları da gündemde tutuyor.
ABD’de benzin fiyatları kısa sürede belirgin artış kaydetti. Analistler, petrol fiyatlarındaki her 1 dolar artışın pompa fiyatlarını yaklaşık 2,5 sent etkilediğini belirtiyor. AAA verilerine göre ABD’de petrol fiyatları son haftalarda ortalama 3,48 dolara yükseldi; geçen hafta 3,20 civarında olan galon başına maliyetler, bazı eyaletlerde daha da yüksek seyretti. California, Washington ve Hawaii gibi bölgelerde benzinin galon başına maliyeti öne çıkıyor; Nevada ve Oregon da 4 dolar sınırını aşan bölgeler arasında. Buna karşılık Arkansas, Missouri, Oklahoma ve Kansas gibi eyaletlerde ise fiyatlar hâlâ 3 dolar sınırının altına yakın seyrediyor.
Petrol maliyetlerindeki artış, yalnızca otomobil yakıtını etkilemiyor; dizel yakıt ve uçak yakıtı üzerinden lojistik ve havacılık sektörü için de maliyet baskısını birlikte getiriyor. Enflasyon açısından petrol fiyatlarının etkisi yakından izleniyor. Hürmüz Boğazı’nda tankerlerin çıkışının kısıtlı olması, dünya genelinde ham petrol arzını sıkıştırırken enerji maliyetlerini yükseltiyor. Bu durum, Fed’in yüzde 2’lik hedefini yakalama çabalarını zora sokabilir ve enflasyon beklentileri üzerinde baskı yaratabilir.
Enflasyon baskısının, enerji maliyetleri nedeniyle yeniden yükselişe geçebileceğini düşünen ekonomistler, TÜFE’nin yıllık artışının kısa vadede etkilenebileceğini, fakat enerji şokunun kalıcı bir enflasyon dalgasına yol açmayacağını belirtiyorlar. Analistler, çatışmanın kısa sürmesi halinde fiyatların birkaç hafta içinde geri çekilebileceğini; fakat boğaz trafiğinin hâlâ riskli olmasının belirsizliği sürdürdüğünü vurguluyor.
Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkisi, sürenin ve büyüklüğün belirsizliğine bağlı. AEI’den Steven Kamin, petrol fiyatlarındaki şokun enflasyonu hangi süre ve ne seviyede yüksek tutacağına bağlı olarak etkileyeceğini belirtti. Genel olarak, petrol şoklarının para politikası ile dengelenmediği sürece enflasyon ve enflasyon beklentilerinde sürdürülebilir artışlar yaratma ihtimalinin düşük olduğuna dikkat çekti. Savaş tamamlandığında ve petrol fiyatları düşerse enflasyonun tekrar hedefe doğru gerilemesini beklemek makul görünüyor.
Oxford Economics’e göre, çatışmanın süresi uzadıkça tüketici davranışları üzerinde olumsuz etkiler belirginleşebilir. Yüksek petrol fiyatları reel gelirlerde daralma ve belirsizliklerle birlikte yatırım ve istihdam üzerinde baskı oluşturabilir. Bununla birlikte, temel öngörü Fed’in yıl ortasına kadar faiz indirimlerine yeniden başlayacağı yönünde kalırken, petrol kaynaklı kısa vadeli enflasyon artışını geçici olarak değerlendirmeye çalışacak olan bir politika yaklaşımı üzerinde duruluyor.